Tim Sweeney ซีอีโอ Epic ซัดกฎแจ้งใช้ AI บน Steam ว่าน่ารังเกียจ แต่ Fab ของ Epic ก็ให้แจ้ง

ถ้าคุณเลื่อนหน้าร้านเกมบน Steam ลงไปจนเลยคำอธิบายเกม บางเกมจะมีกล่องข้อความหัวข้อ "การเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับเนื้อหาที่สร้างด้วย AI" ที่ผู้พัฒนาเขียนเองว่าใช้ AI ทำอะไรในเกม กล่องเล็ก ๆ นี้กลายเป็นศึกระหว่างเจ้าของร้านเกมสองร้าน เมื่อ Tim Sweeney ซีอีโอของ Epic Games เจ้าของร้าน Epic Games Store คู่แข่งของ Steam โพสต์ใน X ว่ากฎนี้ "น่ารังเกียจ"

Sweeney ตอบโพสต์ที่เรียกการแจ้งใช้ AI ว่า "ไร้สาระ" โดยบอกว่าการบังคับนักพัฒนาให้ "เขียนแถลงการณ์ทางการเมือง" ที่ "ฝูงชนที่รุมเกลียด" จะเอาไปใช้โจมตีตัวเองนั้นน่ารังเกียจ อีกโพสต์บอกว่า นอกจาก Valve จะหักส่วนแบ่งยอดขาย 30% แล้ว กฎนี้ยังทำให้นักพัฒนาเสียรายได้อีกก้อนที่อาจใหญ่กว่าจาก "แคมเปญเกลียด AI" นับว่าพูดแรงขึ้นจากเดือนมิถุนายนที่เขาเรียกกฎเดียวกันว่า "ขาดความรับผิดชอบ"

ฝั่งที่สนับสนุนมองว่าป้ายนี้ก็เหมือนฉลากส่วนประกอบหลังซองขนม อย่างที่ศิลปินคนหนึ่งของ Valve เคยเปรียบไว้ คนซื้อควรได้รู้ก่อนตัดสินใจ ต่างกันตรงที่ฉลากอาหารมีแบบฟอร์มตายตัว แต่ป้ายของ Steam เป็นข้อความที่ผู้พัฒนาเรียบเรียงเอง และไม่บอกว่าใช้ AI มากหรือน้อยแค่ไหน จุดนี้เองที่ Sweeney เรียกว่า "แถลงการณ์" ทุกวันนี้ Valve ให้แจ้งเมื่อ AI สร้างสิ่งที่ผู้เล่นเห็นหรือได้ยิน เช่น ภาพ เสียง เนื้อเรื่อง และคำแปล ส่วนตัวช่วยเขียนโค้ดไม่ต้องแจ้งแล้วตั้งแต่ต้นปีนี้

ยังไม่จบแค่นั้น ผู้ใช้ X คนหนึ่งถามกลับว่า Fab ร้านขายชิ้นงานทำเกมของ Epic เองก็ให้ติดป้าย AI Sweeney ตอบว่า Fab เป็นตลาดระหว่างธุรกิจ ลูกค้าหลายรายมีสัญญาที่ต้องรู้ที่มาของทุกชิ้นงาน ส่วน Valve ยังไม่ตอบอะไร และป้ายนี้ก็ไม่ใช่เรื่องเล็ก ในงานเทศกาลเดโม Steam Next Fest เดือนนี้ GamingOnLinux นับเดโมที่ติดป้ายได้อย่างน้อย 1,054 จาก 7,164 เกม หรือราว 1 ใน 7

ถ้าคุณกำลังจะซื้อเกมบน Steam ลองเลื่อนลงไปอ่านส่วนนี้ก่อนกดซื้อ แต่จำไว้ว่าป้ายมาจากผู้พัฒนาแจ้งเอง เกมที่ไม่มีป้ายจึงไม่ได้รับรองว่าไม่ใช้ AI เลย ด้านล่างมีโพสต์ของ Sweeney ทั้งชุด กฎของ Valve ว่าอะไรต้องแจ้ง และเหตุผลของทั้งสองฝั่ง

สรุปประเด็นสำคัญ

• Sweeney ยกระดับคำวิจารณ์: 23–25 ต.ค. 2026 เขาโพสต์ใน X ว่ากฎแจ้งการใช้ AI ของ Steam คือการบังคับเขียน "แถลงการณ์ทางการเมือง" ที่ "น่ารังเกียจ" (abhorrent) และมี "ต้นทุนทางเศรษฐกิจจริง" ต่อนักพัฒนา จากเดิมที่เคยว่า "ไม่สมเหตุสมผล" (พ.ย. 2025) และ "ขาดความรับผิดชอบ" (มิ.ย. 2026)
• กฎของ Valve ปัจจุบัน: ต้องแจ้งเมื่อใช้ AI สร้างเนื้อหาที่ส่งไปกับเกมและผู้เล่นได้สัมผัส เช่น ภาพ เสียง เนื้อเรื่อง คำแปล และเมื่อเกมสร้างเนื้อหาด้วย AI ระหว่างเล่น ส่วนการใช้เครื่องมือ AI เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ "ไม่ใช่จุดที่ส่วนนี้สนใจ"
• ประเด็น Fab: ตลาดชิ้นงาน Fab ของ Epic กำหนดให้ติดแท็ก "CreatedWithAI" Sweeney บอกว่าต่างกันเพราะเป็นตลาดระหว่างธุรกิจที่ลูกค้าต้องรู้ที่มาของชิ้นงานตามสัญญา ซึ่งตรงกับจุดยืนที่เขาเคยพูดไว้ตั้งแต่ปี 2025
• Valve ยังไม่ตอบ: ไม่มีแถลงการณ์จาก Valve ต่อคำวิจารณ์รอบนี้ ณ วันที่ ReadEval เขียนข่าว (26 ต.ค. 2026)

Sweeney โพสต์อะไรบ้าง

ReadEval อ่านโพสต์ต้นฉบับทั้งหมดและโพสต์ที่ Sweeney ตอบ (แปลโดย ReadEval เวลาเป็นเวลาประเทศไทย)

ข้อสังเกตเรื่องถ้อยคำ:

• ในโพสต์แรก Sweeney ไม่ได้ระบุว่า "พวกเขา" ที่ช่วยรวมตัวฝูงชนคือใคร ตามบริบทของประโยคน่าจะหมายถึง Valve ซึ่งเป็นผู้ "บังคับ" แต่นี่เป็นการอ่านของ ReadEval GamesRadar+ ตั้งข้อสังเกตว่า Sweeney ไม่ได้นิยามว่า "ฝูงชนที่รุมเกลียด" คือใคร
• ในโพสต์เรื่อง Fab ต้นฉบับสะกดว่า "providence" แต่ตามบริบทน่าจะหมายถึง "provenance" (ที่มาของชิ้นงาน) ReadEval จึงแปลว่า "ที่มา"
• โพสต์ที่จุดชนวนการถกเถียงรอบนี้เป็นโพสต์ที่ Workman ยกมา ผู้ใช้ X ชื่อ JadeMistGaming ซึ่งเป็นครีเอเตอร์คอนเทนต์เกม วิจารณ์ป้าย AI ของเดโมเกมหนึ่งในงาน Next Fest ที่ผู้พัฒนาเขียนว่าเป็นนักพัฒนาอินดี้ "จึงต้องใช้ AI เขียนโค้ดอยู่แล้ว" ว่าเป็นการ "ตบหน้า" นักพัฒนาอินดี้คนอื่นที่ลงแรงเอง

เรื่องส่วนแบ่ง 30% ที่ Sweeney หยิบมาพูด Kotaku ซึ่งเขียนข่าวนี้ด้วยน้ำเสียงวิจารณ์ Sweeney อย่างชัดเจน ระบุว่า Epic Games Store ไม่หักส่วนแบ่งเลยจนกว่าเกมจะขายได้ 1 ล้านดอลลาร์ แล้วจึงหัก 12% เทียบกับ Steam ที่หัก 30% ตั้งแต่วันแรก นี่คือเหตุผลหนึ่งที่ทั้งสองบริษัทเป็นคู่แข่งกันมานาน

จาก "ไม่สมเหตุสมผล" ถึง "น่ารังเกียจ"

คำวิจารณ์รอบนี้เป็นตอนต่อของการถกเถียงที่ลากมาเกือบปี

ในบทสัมภาษณ์กับ PC Gamer Sweeney ให้เหตุผลว่า ถ้าอยากให้เกมเป็นที่รู้จักมากที่สุดก็ต้องลง Steam ให้คนกดเพิ่มในรายการอยากได้ แล้วก็ต้องยอมติดป้ายนี้ นักพัฒนาจึง "ต้องเลือกระหว่างไม่ใช้เครื่องมือที่ทำให้ทำงานได้มากขึ้นหลายเท่า กับน่าจะแพ้คู่แข่งที่ใช้" เขาบอกด้วยว่าการใช้งานหลักที่ Epic เห็นคือให้ AI ช่วยลด "งานน่าเบื่อ" ส่วนสถาปัตยกรรมซอฟต์แวร์และวิสัยทัศน์งานศิลป์ยังเป็นของคน

กฎของ Steam ให้แจ้งอะไร และอะไรไม่ต้องแจ้ง

หน้าเอกสาร Steamworks เรื่องแบบสอบถามเนื้อหา (Content Survey) ส่วนที่ 3 ว่าด้วย AI แบบสร้างเนื้อหา เขียนไว้ดังนี้ (แปลโดย ReadEval)

เรารู้ว่าสภาพแวดล้อมการพัฒนาเกมสมัยใหม่จำนวนมากมีเครื่องมือที่ใช้ AI อยู่ในตัว การเพิ่มประสิทธิภาพด้วยเครื่องมือเหล่านี้ไม่ใช่จุดที่ส่วนนี้สนใจ แต่สนใจการใช้ AI สร้างเนื้อหาที่ส่งไปพร้อมกับเกมและผู้เล่นได้ใช้ ซึ่งรวมถึงเนื้อหาอย่างงานภาพ เสียง เนื้อเรื่อง การแปลภาษา ฯลฯ

เอกสารเดียวกันระบุว่าเกมสำหรับผู้ใหญ่ที่มีเนื้อหาทางเพศสร้างด้วย AI ระหว่างเล่น Valve ยังไม่รับวางขาย "ในตอนนี้" และ Valve เขียนท้ายส่วนนี้ว่า "ศิลปินและผู้สร้างสรรค์จำนวนมากกังวลเรื่องการถูกเอาเปรียบและการใช้ผิดทาง อย่างมีเหตุผล" ขณะเดียวกันก็ยอมรับว่ามีนักพัฒนาที่ "หาทางใช้ AI อย่างมีจริยธรรม" เพื่อสร้างความบันเทิงดี ๆ

ดูป้ายบนหน้าร้านได้ตรงไหน

ป้ายอยู่ใต้ส่วน "เกี่ยวกับเกมนี้" และก่อน "ความต้องการระบบ" ReadEval ตรวจจากหน้าร้านบนเว็บ Steam เมื่อ 26 ต.ค. 2026

1. เปิดหน้าเกมที่สนใจบน Steam
2. เลื่อนผ่านภาพตัวอย่าง บทวิจารณ์ และคำอธิบายเกมใน "เกี่ยวกับเกมนี้" ลงไปจนสุด
3. ถ้ามีหัวข้อ การเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับเนื้อหาที่สร้างด้วย AI ให้อ่านข้อความใต้ "ผู้พัฒนาอธิบายว่าเกมของตนใช้เนื้อหาที่สร้างด้วย AI ในลักษณะนี้" ข้อความส่วนนี้แสดงตามภาษาที่ผู้พัฒนาเขียน ส่วนใหญ่เป็นภาษาอังกฤษ
4. ถ้าไม่มีหัวข้อนี้ แปลว่าผู้พัฒนาไม่ได้แจ้ง ไม่ได้แปลว่า Valve รับรองว่าไม่ใช้ AI

ReadEval ไม่พบว่า Steam มีตัวกรองในตัวสำหรับซ่อนเกมที่ติดป้าย เมื่อเดือนมิถุนายน Ashlee Manalang นักเขียนของ Gfinity ยังเรียกร้องให้ Valve เพิ่มตัวกรองนี้ และ ReadEval ไม่พบประกาศว่ามีแล้ว ทางเลือกคือเว็บภายนอกอย่าง SteamDB ที่ GamingOnLinux อธิบายไว้เมื่อ ก.พ. 2025 ว่าเปิดส่วน "Filter by user tags" แล้วใส่แท็ก "AI Content Disclosed" เพื่อเลือกแสดงหรือซ่อนเกมที่ติดป้ายได้ แต่ตัวกรองนี้แม่นได้เท่าที่ผู้พัฒนากรอกเท่านั้น และ ReadEval ไม่ได้ทดลองใช้เอง

Fab ของ Epic: สองมาตรฐาน หรือคนละตลาด

Fab คือตลาดขายชิ้นงาน (asset) ที่นักพัฒนาซื้อไปใส่ในเกม ลูกค้าคือนักพัฒนาและสตูดิโอ ไม่ใช่คนเล่นเกม

ข้อมูลฝั่ง Fab มาจากข้อความในข้อตกลงผู้ใช้ (EULA) ของ Fab ที่ผู้ใช้ในฟอรัม Unreal Engine ยกมาเมื่อ ก.ค. 2025 และจากรายงานของ 80.lv ReadEval เปิดหน้า EULA ของ Fab โดยตรงไม่ได้ (เว็บปฏิเสธการเข้าถึง) จึงยืนยันไม่ได้ว่าถ้อยคำปัจจุบันยังเหมือนเดิมทุกคำ แต่ Sweeney เองก็ไม่ได้ปฏิเสธว่า Fab ให้แจ้ง

เหตุผลของ Sweeney ตรงกับที่เขาเคยพูดเมื่อ พ.ย. 2025 ว่าป้าย AI มีความหมายในตลาดซื้อขายสิทธิ์ใช้เนื้อหา ฝั่งที่ตั้งคำถามมองว่าข้อมูลชุดเดียวกันมีประโยชน์กับคนเล่นเกมด้วย และ Fab เองยังให้ผู้ซื้อซ่อนของที่ติดป้ายได้ ซึ่งเป็นสิ่งที่นักเขียนของ Gfinity เรียกร้องจาก Steam ส่วนที่ Sweeney วงเล็บไว้ว่าสัญญาของ Steam เองก็ทำให้ต้องรู้ที่มาของเนื้อหา สอดคล้องกับเอกสาร Steamworks ที่ระบุว่าตามข้อตกลงการจัดจำหน่ายของ Steam ผู้พัฒนาต้องสัญญาว่าเกมไม่มีเนื้อหาผิดกฎหมายหรือละเมิดสิทธิ์

คนที่สนับสนุนป้ายพูดว่าอะไร

• Jim Geduldick หัวหน้างานวิชวลเอฟเฟกต์และผู้ร่วมก่อตั้ง Creators Coalition on AI ถาม Sweeney ว่า "ทำไมถึงกลัวการเปิดเผยข้อมูล" ในเมื่อวงการเกม ภาพยนตร์ และทีวีใช้ป้ายเรตอายุกันทั้งนั้น "ข้อมูลนั้นให้ผู้บริโภคตัดสินใจเอง"
• Ayi Sánchez ศิลปินของ Valve (โพสต์ส่วนตัว พ.ย. 2025) บอกว่า "ผู้บริโภคควรมีข้อมูลเพื่อตัดสินใจว่าจะซื้อหรือไม่ตามเนื้อหาของสินค้า" และ "คนที่กลัวเรื่องนี้มีแต่คนที่รู้ว่าสินค้าของตัวเองทำแบบลวก ๆ"
• Ashlee Manalang นักเขียนของ Gfinity เขียนจากมุมคนเล่นเมื่อ มิ.ย. 2026 ว่า "ต้องยกเครดิตให้ Valve ที่เพิ่มป้ายนี้ คนควรรู้ว่ากำลังดูอะไรอยู่" แต่ติว่าป้ายอยู่ลึกเกินไปจนต้องเลื่อนหาทุกหน้า
• Austin Wood จาก GamesRadar+ สรุปข้อโต้แย้งที่พบบ่อยในโพสต์ตอบ Sweeney ว่า "ถ้า AI ดีขนาดนั้น จะซ่อนไปทำไม" และชี้ว่าเหตุผลที่คนต้านมีทั้งเรื่องกฎหมาย ความคิดสร้างสรรค์ และจริยธรรม เช่นข้อมูลที่ใช้ฝึกโมเดลและผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม
• John Walker จาก Kotaku มองว่าการเรียกการเปิดเผยข้อมูลว่าเป็นเรื่อง "การเมือง" เป็นการเลี่ยงข้อคัดค้านเชิงศีลธรรมที่หลายคนมีต่อ AI แบบสร้างเนื้อหา

ฝั่งที่เห็นด้วยกับ Sweeney นอกจาก Workman แล้ว มีข้อมูลที่มักยกมาประกอบคือผลวิเคราะห์ของ Game Oracle บริษัทวิจัยตลาดเกม ซึ่ง Tom's Hardware รายงานว่าเกมที่ติดป้าย AI ได้รีวิวน้อยกว่าเกมประเภทเดียวกันที่ไม่ติดป้าย 53% และมีแนวโน้มได้รีวิวแง่ลบมากกว่า แต่ Game Oracle เองยอมรับว่าอาจมีปัจจัยอื่น เช่น เกมที่ใช้ AI แทนงานสร้างสรรค์จนคุณภาพต่ำ ReadEval เปิดรายงานต้นฉบับไม่ได้ (เว็บบล็อกการเข้าถึงอัตโนมัติ) ตัวเลขนี้จึงอ้างผ่าน Tom's Hardware และบอกได้แค่ความสัมพันธ์ ไม่ใช่สาเหตุ ด้านกลับกัน ARC Raiders ซึ่ง Notebookcheck ยกเป็นตัวอย่างเกมดังที่ติดป้ายแต่ยังประสบความสำเร็จ ก็ยังมีป้ายอยู่บนหน้าร้านเมื่อ ReadEval ตรวจ

Valve ตอบหรือยัง

ยังไม่ตอบ Notebookcheck ระบุว่า Valve ยังไม่ตอบคำวิจารณ์ของ Sweeney, Kotaku ก็ไม่ได้รายงานคำตอบใด และ ReadEval ไม่พบแถลงการณ์ ณ วันที่ 26 ต.ค. 2026 ความเห็นของ Ayi Sánchez เป็นโพสต์ส่วนตัวของพนักงานเมื่อปีที่แล้ว ไม่ใช่จุดยืนทางการของบริษัท สิ่งที่เป็นทางการมีเพียงเอกสาร Steamworks ซึ่งยังกำหนดให้แจ้งเหมือนเดิม

จุดที่แหล่งข่าวเขียนไม่ตรงกัน

คนเล่นเกมในไทยเห็นป้ายนี้ไหม

เห็น ReadEval เปิดหน้าร้าน ARC Raiders บน Steam โดยตั้งภาษาไทยและภูมิภาคไทย (ราคาแสดงเป็นบาท) เมื่อ 26 ต.ค. 2026 พบหัวข้อ "การเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับเนื้อหาที่สร้างด้วย AI" เป็นภาษาไทย ส่วนข้อความของผู้พัฒนายังเป็นภาษาอังกฤษตามที่เขียนมา เอกสารของ Valve ไม่ได้แยกกฎตามประเทศ ส่วน Epic Games Store มีป้ายลักษณะนี้หรือไม่ ReadEval ไม่ได้ตรวจ และไม่มีแหล่งข่าวใดในรอบนี้พูดถึง