Apple เข้มกฎ App Store สกัดแอป AI ถอดเสื้อผ้าที่ซ่อนฟีเจอร์ไว้จนผ่านการตรวจ

ลองนึกภาพแอปแต่งรูปหน้าตาธรรมดาที่ผ่านการตรวจของ Apple ไปได้ แต่พอขึ้นวางบน App Store แล้ว กลับมีเมนูที่ให้อัปโหลดรูปใครก็ได้ แล้วให้ AI สร้างภาพเปลือยของคนคนนั้นโดยที่เจ้าตัวไม่รู้และไม่ได้ยินยอม Apple เรียกกลวิธีนี้ว่า "ล่อแล้วเปลี่ยน" (bait-and-switch) และกลางเดือนตุลาคมนี้ได้แก้แนวทางตรวจแอป (App Review Guidelines) เพื่อจัดการเรื่องนี้โดยตรง

Apple ย้ำว่าแอปลามกถูกห้ามมานานแล้ว รวมถึงแอป "ถอดเสื้อผ้า" (nudify) ที่สร้างภาพโป๊ของคนจริง สิ่งที่เพิ่มคือข้อ 2.5.19 ซึ่งห้ามแอปมีฟีเจอร์ที่ซ่อนไว้ หรือไม่ได้แจ้งให้ผู้ตรวจรู้ ใครพยายามพรางไว้ในโค้ดอาจถูกถอดแอปและปิดบัญชีนักพัฒนา เหมือนร้านที่ยื่นขอใบอนุญาตเป็นร้านกาแฟ ผ่านการตรวจแล้วค่อยเปิดห้องหลังร้าน ต่างกันตรงที่ห้องหลังร้านในแอปอาจเปิดให้เห็นเฉพาะผู้ใช้บางกลุ่ม เช่น คนจากบางประเทศ ผู้ตรวจจึงอาจไม่เคยเห็นเลย

อีกข้อที่เปลี่ยนคือแอปที่ให้ผู้ใช้สร้างหรือโพสต์เนื้อหาเองได้ รวมถึงแอปสร้างภาพด้วย AI ตอนนี้ต้องกันและลบภาพลับที่เผยแพร่โดยเจ้าตัวไม่ยินยอม ซึ่งนับภาพที่ AI สร้างขึ้นด้วย และต้องมีตัวกรอง ปุ่มรายงาน และปุ่มบล็อกผู้ใช้ที่ก่อกวน

ปัญหานี้ไม่ใช่เรื่องสมมติ เมื่อเดือนมกราคม กลุ่มวิจัย Tech Transparency Project พบแอปถอดเสื้อผ้าบน App Store 47 แอป ทั้งที่ผิดกฎอยู่แล้ว Apple ลบไปกว่าครึ่งหลังถูกทัก แต่ในเดือนเมษายนก็ยังพบอีก Apple บอกว่าปีที่แล้วสกัดแอปที่มีปัญหาด้านความปลอดภัยได้กว่า 150,000 แอป หรือราว 400 แอปต่อวัน แต่ไม่ได้บอกว่าในจำนวนนี้เป็นแอปถอดเสื้อผ้ากี่แอป แนวทางนี้ใช้กับ App Store ทุกประเทศ รวมถึงไทย

ถ้าคุณเจอแอปแบบนี้ รายงานได้ที่ reportaproblem.apple.com ส่วนบน Android ใช้เมนู Flag as inappropriate ใน Google Play ถ้าคุณหรือคนใกล้ตัวถูกนำรูปไปสร้างภาพลักษณะนี้ ให้เก็บหลักฐาน รายงานแพลตฟอร์มที่ภาพถูกโพสต์ และแจ้งความออนไลน์ที่ thaipoliceonline.go.th หรือโทร 1441 ขั้นตอนทีละเมนู ข้อความกฎก่อนและหลังแก้ และจุดที่เอกสารของ Apple กับสื่อเขียนไม่ตรงกันอยู่ด้านล่าง

สรุปประเด็นสำคัญ

• ข้อใหม่ 2.5.19: ห้ามฟีเจอร์ที่ซ่อนไว้ ยังไม่เปิดใช้ หรือไม่ได้แจ้งไว้ ถ้าพยายามซ่อนในไฟล์แอป เช่น พรางโค้ด เป็นเหตุให้ถูกถอดออกจาก App Store และยุติบัญชีนักพัฒนา Apple บอกว่าข้อนี้ทำให้ข้อห้ามเดิมชัดขึ้น ไม่ใช่ข้อห้ามใหม่ทั้งหมด
• ข้อ 1.2 ระบุชื่อปัญหาชัดขึ้น: แอปที่ให้ผู้ใช้สร้างหรือโพสต์เนื้อหา รวมถึงแอปสร้างเนื้อหาด้วย AI ต้องรับมือกับภาพลับที่เผยแพร่โดยไม่ยินยอม (nonconsensual intimate imagery) ด้วยตัวกรอง ระบบรายงาน การบล็อก และช่องทางติดต่อที่เปิดเผย
• Section 5: แอปที่เอื้อต่อการค้ามนุษย์หรือการแสวงประโยชน์จากเด็กจะถูกถอดจาก App Store และถูกบล็อกจากช่องทางติดตั้งนอก App Store ด้วย
• ตัวเลขการบังคับใช้เป็นของ Apple เอง: ปีที่แล้วสกัดแอปที่มีปัญหาด้านความปลอดภัยได้กว่า 150,000 แอป และยุติบัญชีนักพัฒนากว่า 193,000 บัญชีจากการฉ้อโกงและการละเมิด โดยไม่ได้แยกว่าเป็นแอปถอดเสื้อผ้าเท่าไร

กฎเปลี่ยนตรงไหนบ้าง

Apple ประกาศผ่านหน้าข่าวสำหรับนักพัฒนาเมื่อ 16 ต.ค. 2026 ในชื่อ "Strengthening App Review Guidelines against nonconsensual intimate imagery and bait-and-switch apps" และหน้าแนวทางตรวจแอประบุว่าอัปเดตล่าสุดวันเดียวกัน ทั้งสองหน้าไม่ได้ระบุช่วงผ่อนผันหรือวันเริ่มบังคับใช้แยกต่างหาก

คำแปลในตารางเป็นของ ReadEval ข้อความ "หลังแก้" ยกจากหน้าแนวทางตรวจแอปของ Apple โดยตรง แต่ ReadEval เปิดหน้าฉบับเก่าที่เก็บไว้ในคลังเว็บไม่ได้ ข้อมูลฝั่ง "ก่อนแก้" จึงอ้างจากคำอธิบายของ Apple และรายงานของ 9to5Mac กับ PPC Land

ข้อ 2.5.19 ฉบับเต็ม (แปลโดย ReadEval):

อย่าใส่ฟีเจอร์ที่ซ่อนไว้ ยังไม่เปิดใช้ หรือไม่ได้แจ้งไว้ในแอปของคุณ การทำงานของแอปต้องชัดเจนต่อผู้ใช้และต่อ App Review การพยายามซ่อนฟีเจอร์ที่ไม่ได้แจ้งไว้ในไฟล์แอป เช่น ด้วยการพรางโค้ดหรือวิธีอื่น เป็นเหตุให้ถอดแอปของคุณออกจาก App Store และยุติบัญชีนักพัฒนาของคุณ

"ล่อแล้วเปลี่ยน" ทำงานอย่างไร

แอปที่ส่งให้ Apple ตรวจดูเหมือนแอปทั่วไป แต่หลังได้รับอนุมัติ ฟีเจอร์ที่ซ่อนไว้จึงปรากฏ Apple เขียนในประกาศว่าการละเมิดที่พบ "ย้อนกลับไปที่ผู้ไม่หวังดี บางกรณีเป็นปฏิบัติการฉ้อโกงที่จัดตั้งเป็นขบวนการ ซึ่งพยายามซ่อนเนื้อหาอันตรายที่จะเริ่มทำงานหลังแอปได้รับอนุมัติแล้วเท่านั้น"

ตัวอย่างที่ 9to5Mac ยกมาประกอบคือการตรวจสอบของตัวเองเมื่อเดือนกรกฎาคม ที่พบแอปพนันแฝงหลายสิบแอปในบราซิล แอปเหล่านี้จะแสดงแพลตฟอร์มพนันที่ซ่อนไว้ก็ต่อเมื่อเปิดจากที่อยู่ IP ในบราซิลเท่านั้น ผู้ตรวจที่เปิดจากที่อื่นจึงเห็นแค่แอปธรรมดา

TechCrunch สรุปผลของกฎใหม่ว่า Apple จะถอดแอปที่เพิ่มฟีเจอร์ซึ่งไม่มีในเวอร์ชันที่ส่งตรวจ ส่วนข้อ 2.3.1 ที่ยังอยู่ก็กำหนดให้นักพัฒนาอธิบายฟีเจอร์ใหม่และการเปลี่ยนแปลงทุกอย่างอย่างเจาะจงในช่อง Notes for Review ของ App Store Connect ถ้าเขียนกว้าง ๆ จะถูกปฏิเสธ

ทำไม Apple ขยับตอนนี้

แรงกดดันสะสมมาตลอดปี 2026

ตัวเลขยอดดาวน์โหลดและรายได้ในตารางเป็นการประเมินของ AppMagic ที่ TTP อ้าง ไม่ใช่ตัวเลขจาก Apple ส่วนอัตราแลกเปลี่ยนเป็นการประมาณของ ReadEval ที่ราว 33 บาทต่อดอลลาร์

แอปที่ให้ผู้ใช้สร้างเนื้อหาต้องทำอะไรเพิ่ม

ข้อ 1.2 กำหนดให้แอปที่ให้ผู้ใช้สร้าง อัปโหลด หรือแชร์เนื้อหา ซึ่งตอนนี้รวมแอปสร้างเนื้อหาด้วย AI อย่างชัดเจน ต้องมี

• วิธีกรองเนื้อหาไม่เหมาะสมก่อนถูกโพสต์ลงในแอป
• ช่องทางรายงานเนื้อหาที่ไม่เหมาะสม และตอบสนองต่อเรื่องที่ถูกรายงานอย่างทันท่วงที
• ความสามารถในการบล็อกผู้ใช้ที่ก่อกวน
• ข้อมูลติดต่อที่เปิดเผย ให้ผู้ใช้ติดต่อนักพัฒนาได้ง่าย

ถ้า Apple พบเนื้อหาที่ผิดกฎ ข้อ 1.2 ระบุขั้นตอนไว้ว่า Apple จะขอให้นักพัฒนาลบเนื้อหาและส่งแผนปรับปรุง แอปอาจถูกถอดจนกว่าจะแสดงได้ว่าแก้แล้ว และถ้าทำผิดร้ายแรงหรือซ้ำ ๆ แอปอาจถูกถอดทันทีพร้อมถูกถอดออกจาก Apple Developer Program นักพัฒนาที่ไม่มีมาตรการป้องกันที่เหมาะสม หรือไม่แก้หลังได้รับแจ้ง อาจถือว่าละเมิดจรรยาบรรณนักพัฒนา (Developer Code of Conduct)

คนไทยได้รับผลไหม

แนวทางตรวจแอปเป็นชุดเดียวที่ Apple ใช้ตรวจแอปบน App Store และประกาศนี้ไม่ได้ระบุว่าใช้เฉพาะบางประเทศ แอปที่ขายใน App Store ประเทศไทยจึงอยู่ใต้กฎเดียวกัน

ส่วนเรื่อง "บล็อกจากการติดตั้งช่องทางอื่น" ใน Section 5 หน้าช่วยเหลือของ Apple ระบุว่าการติดตั้งแอปนอก App Store (alternative app distribution) เปิดในบราซิล ญี่ปุ่น และประเทศในสหภาพยุโรป ไม่มีไทยอยู่ในรายชื่อ ข้อนี้จึงไม่ได้เปลี่ยนอะไรกับผู้ใช้ในไทยโดยตรง

สิ่งที่ยังไม่ยืนยัน: Apple ไม่ได้บอกว่าเคยลบแอปถอดเสื้อผ้าออกจาก App Store ประเทศไทยกี่แอป และรายงานของ TTP ไม่ได้แยกข้อมูลตามประเทศ

เจอแอปน่าสงสัย รายงานอย่างไร

บน iPhone และ iPad (App Store)

1. คัดลอกลิงก์ของแอปไว้ก่อน หน้าช่วยเหลือของ Apple ระบุว่าการรายงานต้องแนบ URL ของเนื้อหา วิธีหาคือค้นหาแอปที่ apple.com แล้วแตะปุ่ม Share > Copy Link
2. เข้า reportaproblem.apple.com แล้วล็อกอินด้วย Apple Account
3. ในเมนู I'd like to เลือก Report offensive, abusive, or illegal content (หรือ Report a scam or fraud ถ้าเป็นการหลอกลวง)
4. เลือกแอปแล้วกรอกรายละเอียด

Apple ประกาศตั้งแต่ปี 2021 ว่าผู้ใช้ทั่วโลกเลือก 2 หัวข้อนี้ได้ที่ reportaproblem.apple.com รวมถึงแอปฟรีที่ไม่มีการซื้อในแอป และทีม App Review กับทีมดูแลการฉ้อโกงจะตรวจสอบเรื่องที่รายงาน ทั้งนี้รายการแอปในหน้านี้มาจากประวัติการซื้อและดาวน์โหลดของบัญชีคุณ ชื่อหัวข้อรายงานมาจากประกาศของ Apple ปี 2021 ส่วนเมนู I'd like to มาจากหน้าช่วยเหลือเรื่องขอคืนเงินของ Apple ซึ่งใช้หน้าเดียวกัน ReadEval ไม่ได้ทดลองกดในบัญชีจริง ชื่อเมนูที่คุณเห็นจึงอาจต่างไปบ้าง ส่วนลิงก์ Report a Problem บนหน้าแอปใน App Store นั้น ตอนเปิดตัวปี 2021 มีเฉพาะออสเตรเลีย แคนาดา นิวซีแลนด์ และสหรัฐฯ Apple บอกว่าจะขยายไปภูมิภาคอื่น แต่ ReadEval ยืนยันไม่ได้ว่าเปิดในไทยแล้วหรือยัง

บน Android (Google Play)

1. เปิดแอป Google Play แล้วไปที่หน้าของแอปนั้น
2. แตะ More (จุดสามจุด) > Flag as inappropriate
3. เลือกเหตุผล แล้วแตะ Submit

ถ้าคุณหรือคนใกล้ตัวตกเป็นเหยื่อ

ภาพที่ถูกสร้างขึ้นโดยไม่ได้ยินยอมไม่ใช่ความผิดของคนในภาพ ช่องทางที่ ReadEval ตรวจสอบได้มีดังนี้

• รายงานแพลตฟอร์มที่ภาพถูกโพสต์ก่อน: StopNCII.org แนะนำว่าถ้าภาพถูกเผยแพร่แล้ว ขั้นแรกคือรายงานไปยังแพลตฟอร์มนั้น ก่อนรายงานควรเก็บลิงก์และภาพหน้าจอไว้เป็นหลักฐาน เพราะโพสต์อาจถูกลบหลังรายงาน
• แจ้งความกับตำรวจไทย: ช่องทางแจ้งความออนไลน์ของตำรวจคือเว็บไซต์ thaipoliceonline.go.th (สำหรับคดีอาชญากรรมทางเทคโนโลยี) และสายด่วน 1441 ตลอด 24 ชั่วโมง Thai PBS รายงานว่าตำรวจไม่รับแจ้งความผ่าน Facebook, LINE หรือข้อความส่วนตัวบนแพลตฟอร์มใด และมีเพจปลอมที่อ้างว่ารับแจ้งความแล้วหลอกเก็บเงินซ้ำ จึงควรพิมพ์ที่อยู่เว็บ .go.th เอง
• ข้อกฎหมาย: เมื่อ ม.ค. 2024 พล.ต.ต.ศิริวัฒน์ ดีพอ รองโฆษกสำนักงานตำรวจแห่งชาติ เตือนว่าการนำใบหน้าผู้อื่นไปสร้างสื่อลามกด้วย AI อาจผิดหลายฐาน เช่น พ.ร.บ.ว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ มาตรา 14 และ 16 ความผิดเรื่องสื่อลามกตามประมวลกฎหมายอาญา และหมิ่นประมาท โทษสูงสุดจำคุก 5 ปี ปรับ 200,000 บาท ผู้เสียหายยังฟ้องเรียกค่าเสียหายทางแพ่งได้ ตามที่ The Bangkok Insight รายงาน
• กันภาพไม่ให้ถูกโพสต์ซ้ำ (ผู้ใหญ่): StopNCII.org ซึ่งดำเนินการโดย Revenge Porn Helpline ในเครือองค์กรการกุศล SWGfL ของอังกฤษ จะสร้าง "ลายนิ้วมือดิจิทัล" (hash) ของภาพบนเครื่องของคุณ ตัวภาพไม่ถูกส่งออกไป แล้วส่งเฉพาะ hash ให้แพลตฟอร์มที่ร่วมโครงการ เช่น Facebook, Instagram, TikTok และ Reddit ใช้ตรวจจับ FAQ ของ StopNCII ระบุว่าภาพ deepfake หรือภาพสังเคราะห์ของคุณก็ส่งได้ เงื่อนไขคือคุณต้องเป็นคนในภาพ มีไฟล์ภาพอยู่ และอายุเกิน 18 ปีในภาพ ข้อจำกัดคือได้ผลเฉพาะแพลตฟอร์มที่ร่วมโครงการ ไม่ครอบคลุมแอปแชตที่เข้ารหัส และหน้าเว็บยังไม่มีภาษาไทย
• ถ้าคนในภาพอายุต่ำกว่า 18 ปี: StopNCII แนะนำให้ใช้ Take It Down ของ NCMEC (ศูนย์เด็กหายและถูกแสวงประโยชน์แห่งชาติของสหรัฐฯ) แทน และแจ้งตำรวจผ่านช่องทางข้างต้นได้เช่นกัน

เอกสารของ Apple และสื่อเขียนไม่ตรงกันตรงไหน

ประกาศกับตัวกฎใช้คำต่างกัน PPC Land เทียบแล้วพบว่าประกาศของ Apple ใช้คำว่าแอปต้อง "ป้องกันเชิงรุก" และพูดถึง "ภาพที่สร้างด้วยเครื่องมือ AI" แต่ตัวกฎข้อ 1.2 ไม่มีคำว่าเชิงรุก และพูดถึง "แอปสร้างเนื้อหาด้วย AI" ซึ่งเป็นประเภทแอป ไม่ใช่ประเภทภาพ ส่วนข้อ 2.5.19 ประกาศบอกว่าจะ "ถอดออกจาก Apple Developer Program" ขณะที่ตัวกฎเขียนว่า "ยุติบัญชีนักพัฒนา" และคำอธิบายเรื่องเปลี่ยนฟีเจอร์ "หลังอนุมัติ" มีในประกาศแต่ไม่มีในตัวกฎ ReadEval ตรวจตัวกฎบนหน้าของ Apple แล้วตรงกับที่ PPC Land ระบุ เมื่อสองแหล่งขัดกัน ตัวกฎคือข้อความที่ใช้ตัดสินจริง

"แบน" หรือ "ย้ำกฎเดิม" TechCrunch พาดหัวว่า Apple แบนแอปถอดเสื้อผ้าที่ปลอมตัวเป็นแอปธรรมดา และ Engadget เขียนว่าการแก้ครั้งนี้เพิ่มหน้าที่ให้นักพัฒนาต้องคอยดูแลการใช้งานแอป แต่ Apple เองย้ำว่าแอปลามกและแอปถอดเสื้อผ้าถูกห้ามมานานแล้ว และข้อ 2.5.19 "ทำให้ข้อห้ามเดิมชัดขึ้น" พูดง่าย ๆ คือแอปถอดเสื้อผ้าผิดกฎมาตั้งแต่ก่อนหน้านี้ สิ่งที่ใหม่คือข้อกำหนดที่เจาะจงขึ้นและบทลงโทษที่เขียนไว้ชัด

จำนวนแอปที่ Apple ลบในเดือนมกราคม The Register รายงานว่า Apple ลบ 25 แอปหลังนักวิจัยติดต่อไป หน้ารายงานของ TTP ที่อัปเดตภายหลังนับได้ 27 แอป ส่วน Apple บอก CNBC ว่าลบไป 28 แอป ตัวเลขต่างกันเพราะนับคนละช่วงเวลาและนับโดยคนละฝ่าย ReadEval จึงใช้คำว่า "หลายสิบแอป" ในส่วนเล่าเรื่อง

วันที่ประกาศ TechCrunch เขียนว่า Apple ปรับแนวทาง "ช่วงสุดสัปดาห์" แต่ประกาศของ Apple และหน้าแนวทางตรวจแอปลงวันที่ 16 ต.ค. 2026 ซึ่งตรงกับวันศุกร์ ReadEval ใช้วันที่ของ Apple