ยูเออีบรรจุ AI เป็นวิชาบังคับทุกชั้น ขณะนิวยอร์กพักเด็กเล็กใช้ AI หนึ่งปี

ลองนึกภาพเด็กสองคนวัยเท่ากัน คนหนึ่งอยู่ดูไบ อีกคนอยู่นิวยอร์ก เด็กคนแรกเพิ่งเปิดเทอมด้วยวิชาใหม่ชื่อ "AI" ที่โรงเรียนกำหนดให้เรียน ส่วนเด็กคนที่สองถูกโรงเรียนสั่งห้ามแตะเครื่องมือ AI อย่าง ChatGPT ไปอีกหนึ่งปีเต็ม ทั้งสองเมืองกำลังมองคำถามเดียวกันว่าเด็กควรใช้ AI แค่ไหน แต่กลับให้คำตอบที่ตรงข้ามกันสุดขั้ว

ฝั่งสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (ยูเออี) เลือกทางเร่งเครื่อง ตั้งแต่ปีการศึกษา 2025–2026 โรงเรียนรัฐทั่วประเทศบรรจุ AI เป็นวิชาบังคับตั้งแต่ชั้นอนุบาลจนถึงมัธยมปลาย เนื้อหาปรับตามอายุ เด็กเล็กเน้นให้รู้เท่าทันว่า AI ทำงานอย่างไรและพลาดตรงไหน มากกว่าการเขียนโปรแกรม Rest of World รายงานว่านี่ทำให้ยูเออีเป็นประเทศแรกที่กำหนด AI เป็นวิชาบังคับตลอดช่วงอนุบาลถึงมัธยมปลาย

ฝั่งนิวยอร์กเลือกทางถอยมาตั้งหลัก เมื่อ 2 ก.ย. 2026 Zohran Mamdani นายกเทศมนตรีนครนิวยอร์ก พร้อมผู้บริหารเขตการศึกษา ประกาศ "พัก" การให้นักเรียนตั้งแต่ชั้นเตรียมอนุบาลถึงเกรด 8 (ราวมัธยมต้น) ใช้ generative AI ในโรงเรียนเป็นเวลาหนึ่งปี กระทบนักเรียนเกือบ 600,000 คน หรือราวสองในสามของทั้งเขต พร้อมห้ามใช้แชตบอตเพื่อนคุย (companion chatbot) ทุกชั้น โดย Mamdani ให้เหตุผลว่า "เด็กต้องการครูและการเชื่อมโยงกับคนจริง ๆ เพื่อเรียนรู้และเติบโต"

ที่น่าคิดคือ ไม่ว่าโรงเรียนจะบังคับหรือห้าม เด็กจำนวนมากก็ใช้ AI อยู่แล้วโดยพ่อแม่ไม่รู้ ผลสำรวจในฝรั่งเศสที่องค์กรไม่แสวงกำไร Interface จ้าง YouGov เก็บข้อมูลปลายเดือนมิถุนายน 2026 พบว่าเด็กอายุ 11–12 ปีราว 40% ใช้ AI แบบ ChatGPT ทุกสัปดาห์ แต่พ่อแม่เพียง 26% เท่านั้นที่รู้ว่าลูกใช้ ช่องว่างนี้กว้างถึง 14 จุด และยิ่งเด็กโต พ่อแม่ยิ่งประเมินการใช้งานต่ำกว่าความจริง

สำหรับพ่อแม่และครู เรื่องนี้บอกว่าโลกยังไม่มีคำตอบเดียวว่าเด็กควรใช้ AI แค่ไหน บางประเทศเร่งสอน บางเมืองขอเวลาศึกษาผลกระทบก่อน สิ่งที่ทำได้ทันทีไม่ใช่การเลือกข้าง แต่คือการเปิดใจคุยกับลูกว่ากำลังใช้ AI ทำอะไรอยู่ ส่วนรายละเอียดของแต่ละนโยบาย อะไรเป็นกฎจริง อะไรยังเป็นแค่โครงการนำร่อง สื่อรายงานต่างกันตรงไหน และไทยอยู่ตรงไหน อ่านต่อด้านล่าง

สรุปประเด็นสำคัญ

• ยูเออี (นโยบายจริง): ตั้งแต่ปีการศึกษา 2025–2026 โรงเรียนรัฐบรรจุ AI เป็นวิชาบังคับตั้งแต่อนุบาลถึงมัธยมปลาย ส่วนกรอบสำหรับโรงเรียนเอกชนยังอยู่ระหว่างจัดทำ
• นิวยอร์ก (นโยบายจริง แต่ชั่วคราว): "พัก" การให้นักเรียนถึงเกรด 8 ใช้ generative AI หนึ่งปีในปีการศึกษา 2026–2027 ไม่ใช่การแบนถาวร และยังมีโครงการนำร่องในระดับมัธยมปลาย
• ฝรั่งเศส (ผลสำรวจ ไม่ใช่นโยบาย): เด็ก 11–12 ปีใช้ AI แบบ ChatGPT ทุกสัปดาห์ราว 40% แต่พ่อแม่รู้เพียง 26% เป็นผลสำรวจของ NGO เก็บข้อมูลเดือนมิถุนายน 2026
• ไทย: ReadEval ยังยืนยันไม่ได้ว่ามีนโยบายบังคับเรียนหรือห้ามใช้ AI ในโรงเรียนแบบเดียวกัน จึงควรอ่านเรื่องนี้เป็นบริบทต่างประเทศ

ยูเออีบังคับเรียน AI จริงไหม และบังคับกับใคร

เป็นนโยบายจริงที่มีผลแล้ว แต่ต้องแยกให้ชัดว่าบังคับกับใคร ตามรายงานของ Gulf News และ Khaleej Times ยูเออีบรรจุ AI เป็น "วิชาเดี่ยว" (standalone subject) ใน โรงเรียนรัฐ ตั้งแต่ชั้นอนุบาลถึงเกรด 12 เริ่มปีการศึกษา 2025–2026 โดยคณะรัฐมนตรียูเออีอนุมัติตั้งแต่เดือนพฤษภาคม 2025

หลักสูตรแบ่งเป็น 7 ด้าน ได้แก่ แนวคิดพื้นฐาน, ข้อมูลและอัลกอริทึม, การใช้ซอฟต์แวร์, จริยธรรม, การนำไปใช้จริง, การออกแบบนวัตกรรมและโครงงาน และนโยบายกับการมีส่วนร่วมของชุมชน โดยปรับความยากตามอายุ กระทรวงศึกษาธิการยูเออีระบุว่าจะมีครูราว 1,000 คนสอนวิชา AI นี้ในทุกระดับชั้น

ฝั่งโรงเรียนเอกชนยังไม่ใช่กฎบังคับเต็มรูปแบบ Rest of World รายงานว่าหน่วยงานกำกับโรงเรียนในดูไบ (KHDA) กำลังจัดทำกรอบนโยบายที่กว้างขึ้น ส่วนหน่วยงานการศึกษาของอาบูดาบีกำลังทำกรอบ AI สำหรับโรงเรียนเอกชนกว่า 170 แห่ง แนวทางที่ยูเออีใช้กับเด็กเล็กคือเน้น "การรู้เท่าทัน" มากกว่าทักษะเทคนิค นักเรียนชั้นประถมต้น (เกรด 1–3) ไม่ถูกคาดหวังให้ใช้ generative AI ด้วยตัวเอง ส่วนเด็กโตใช้ได้เฉพาะแอปที่โรงเรียนอนุมัติ

เรื่องตัวเลขครูมีจุดที่ต้องระวัง Rest of World ระบุว่าจะมีการอบรมครู 22,000 คนให้ใช้ AI ช่วยสอน ประเมินผล วิเคราะห์หลักสูตร และวางแผนบทเรียน ซึ่งเป็นคนละเรื่องกับตัวเลขครูราว 1,000 คนที่กระทรวงบอกว่าจะเป็นผู้สอนวิชา AI โดยตรง ตัวเลขแรกคือครูที่อบรมให้ใช้ AI ในงานของตัวเอง ส่วนตัวเลขหลังคือครูประจำวิชา AI

นิวยอร์ก "พัก" หรือ "แบน" กันแน่

นี่คือจุดที่สื่อเขียนไม่ตรงกัน และเป็นประเด็นที่ควรแยกให้ชัด

ถ้อยแถลงทางการจากสำนักงานนายกเทศมนตรีนครนิวยอร์กใช้คำว่า moratorium หรือ "การพักชั่วคราว" ไม่ใช่คำว่า ban (แบน) โดยระบุว่าเป็นการพัก หนึ่งปี ในปีการศึกษา 2026–2027 สำหรับนักเรียนตั้งแต่ชั้นเตรียมอนุบาล (2-K) ถึงเกรด 8 ขณะที่สื่ออย่าง TechCrunch และ Fox Business พาดหัวว่าเป็นการ "แบน" ซึ่งทำให้เข้าใจได้ว่าเป็นการห้ามถาวร ทั้งที่ตามเอกสารทางการเป็นมาตรการชั่วคราวที่จะมีการประเมินใหม่เมื่อครบปี ReadEval จึงยึดตามถ้อยคำของต้นทาง คือเป็นการ "พักหนึ่งปี" ไม่ใช่การแบนถาวร

สิ่งที่พักกับสิ่งที่ยังทำได้ มีรายละเอียดดังนี้ (อ้างจากถ้อยแถลงทางการและรายงานของ GovTech)

จะเห็นว่าแม้แต่คำว่า "พัก" ก็ไม่ได้แปลว่าปิดประตูทั้งหมด เพราะยังมีช่องให้มัธยมปลายทดลองใช้แบบจำกัดภายใต้การดูแล จุดนี้เองที่ทำให้พาดหัวว่า "แบน" คลาดเคลื่อน นอกจากนี้ยังมีแนวทางจำกัดเวลาหน้าจอควบคู่ไปด้วย คือแนะนำไม่เกิน 30 นาทีต่อวันสำหรับเกรด 3–5 และ 45 นาทีสำหรับเกรด 6–8 โดยจะมีคณะทำงาน Technology in Schools Coalition ประเมินผลระหว่างปีแล้วให้ข้อเสนอสำหรับปีต่อไป

ผลสำรวจฝรั่งเศสเชื่อถือได้แค่ไหน

ส่วนของฝรั่งเศสไม่ใช่นโยบาย แต่เป็น ผลสำรวจ จึงต้องอ่านด้วยกรอบที่ต่างออกไป ตามรายงานของ Euronews องค์กรไม่แสวงกำไรในเบอร์ลินชื่อ Interface เป็นผู้ว่าจ้าง บริษัทสำรวจ YouGov เก็บข้อมูลออนไลน์จากพ่อแม่ 1,138 คน และเด็กอายุ 11–17 ปี 970 คนในฝรั่งเศส ระหว่างวันที่ 24–30 มิถุนายน 2026 ผ่านกลุ่มตัวอย่างในแผงสำรวจออนไลน์ของ YouGov เอง

เพราะเป็นข้อมูลที่เด็กและพ่อแม่รายงานตัวเอง (self-report) ผ่านแผงออนไลน์ ไม่ใช่สถิติของรัฐ ตัวเลขจึงสะท้อนการประเมินของผู้ตอบ และเก็บตั้งแต่ปลายเดือนมิถุนายน ตัวเลขเด่นที่สื่ออ้างมีดังนี้

ตัวเลข 40% กับ 26% ที่พูดถึงตอนต้น เป็นการเทียบเฉพาะ AI แบบ ChatGPT (general-purpose AI) ในเด็ก 11–12 ปี คือเด็กใช้ทุกสัปดาห์ 40% แต่พ่อแม่รู้ว่าลูกใช้เพียง 26% ส่วนตัวเลข 56% ในตารางนับรวม generative AI ทุกชนิด ทั้งผู้ช่วยเสียงอย่าง Alexa, AI ในโซเชียล และ AI เพื่อนคุย จึงสูงกว่า ข้อค้นพบอีกอย่างคือ ผู้ใช้ generative AI ถึง 92% บอกว่าใช้เวลากับมันมากกว่าที่อยากใช้ และ Jessica Galissaire จาก Interface เปรียบว่าแชตบอต AI "เหมือนมีเพื่อนที่อยู่กับเราได้ 24 ชั่วโมง"

รายงานยังโยงไปถึงข้อเสนอกฎหมายของสหภาพยุโรปที่เรียกกันว่า Kids Act ซึ่งคณะกรรมาธิการยุโรปเสนอเมื่อเดือนกันยายน 2026 แต่นี่ยังเป็น ข้อเสนอ ที่ยังไม่เป็นกฎหมาย ไม่ใช่กฎที่บังคับใช้แล้ว

แล้วประเทศไทยล่ะ

ทั้งสามเรื่องนี้เกิดในยูเออี สหรัฐฯ และฝรั่งเศส ReadEval ยังยืนยันไม่ได้ว่าประเทศไทยมีนโยบายบังคับเรียน AI ทั้งระบบ หรือมีคำสั่งพักการใช้ AI ในโรงเรียนแบบนิวยอร์ก จึงไม่ขอสรุปแทน สิ่งที่เรื่องนี้ให้กับผู้อ่านไทยคือภาพว่าทั่วโลกกำลังลองคนละทาง และยังไม่มีใครรู้คำตอบที่ถูกต้องแน่นอน พ่อแม่และครูไทยจึงใช้เป็นกรอบในการตัดสินใจเองได้ ว่าจะเร่งสอน จะชะลอ หรือจะเน้นการพูดคุยทำความเข้าใจกับเด็กเป็นหลัก