ศาลนิวเม็กซิโกสั่ง Meta จ่าย 25,000 ล้านดอลลาร์ ฐานหลอกผู้ใช้ Facebook เรื่องข้อมูลส่วนตัว

"Facebook สัญญากับผู้ใช้ว่าพวกเขาเป็นผู้ควบคุมข้อมูลของตัวเอง ซึ่งไม่เป็นความจริง" ประโยคนี้อยู่ในคำสั่งของ Francis J. Mathew ผู้พิพากษาศาลรัฐนิวเม็กซิโก สหรัฐฯ ที่สั่งให้ Meta เจ้าของ Facebook จ่ายค่าปรับให้รัฐ 25,000 ล้านดอลลาร์ ยอดนี้เป็นค่าปรับก้อนใหญ่ที่สุดที่ Meta เคยโดน และ Meta ประกาศทันทีว่าจะอุทธรณ์

ต้นเรื่องคือเหตุอื้อฉาว Cambridge Analytica ปี 2018 แบบทดสอบบุคลิกภาพบน Facebook ไม่ได้เก็บแค่ข้อมูลของคนที่เล่น แต่ดึงข้อมูลเพื่อนของเขาไปด้วย แล้วข้อมูลก็ไปถึงบริษัทที่ปรึกษาการเมืองจากอังกฤษ ซึ่งนำไปทำโฆษณาหาเสียงแบบเจาะกลุ่มให้ Donald Trump ในปี 2016 แต่คดีนี้ไม่ได้ลงโทษเพราะข้อมูลรั่ว ศาลลงโทษเพราะสิ่งที่ Facebook พูดกับผู้ใช้มาหลายปี เช่น บอกว่าผู้ใช้คุมข้อมูลได้เอง และบอกว่าไม่ขายข้อมูลให้ผู้ลงโฆษณา

ลองนึกภาพร้านรับฝากของที่ติดป้ายหน้าร้านว่า "ของของคุณ มีแค่คุณที่หยิบได้" แต่ประตูหลังร้านเปิดให้คนอื่นเข้ามาหยิบ คดีนี้นับความผิดตามจำนวนคนที่อาจได้อ่านป้าย คณะลูกขุนจึงนับได้ว่า Facebook ละเมิดกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภคของรัฐ 43.9 ล้านครั้ง ตัวเลขนี้เป็นจำนวนครั้ง ไม่ใช่จำนวนคนที่ข้อมูลหลุด ต่างจากร้านในตัวอย่างตรงที่ Meta แย้งว่ารัฐไม่ได้พิสูจน์ว่ามีใครในรัฐเคยเห็นข้อความเหล่านั้นจริง

เพดานค่าปรับตามกฎหมายของรัฐสูงเกิน 219,000 ล้านดอลลาร์ หรือเกือบ 9 เท่าของยอดที่ศาลสั่งจริง ผู้พิพากษาเลือกยอดที่ต่ำกว่านั้นมาก แต่ยังเขียนในคำสั่งว่าการหลอกลวงนี้จงใจ เป็นระบบ และ "อยู่ที่หัวใจของวิธีทำธุรกิจของ Facebook" เงินทั้งหมดจะนำไปใช้ด้านการศึกษาของรัฐ แต่ระหว่างอุทธรณ์ยังไม่มีการจ่าย และคดีอาจยืดไปอีกหลายปี

คดีนี้ใช้กฎหมายของรัฐนิวเม็กซิโก ผู้ใช้ไทยจึงไม่ได้รับผลโดยตรง และ ReadEval ยังไม่พบประกาศจาก Meta ว่าจะเปลี่ยนอะไรในแอป แต่แอปภายนอกที่เชื่อมกับบัญชี Facebook ซึ่งเป็นต้นเรื่อง ยังเป็นสิ่งที่หลายคนใช้ทุกวัน คุณควรเปิดเมนู Apps and websites ในการตั้งค่า Facebook ดูว่ามีแอปใดเชื่อมอยู่ แล้วเอาแอปที่ไม่ได้ใช้ออก ขั้นตอนทีละเมนูและจุดที่สื่อรายงานไม่ตรงกันอยู่ด้านล่าง

สรุปประเด็นสำคัญ

• คณะลูกขุนตัดสินว่าผิด ผู้พิพากษากำหนดค่าปรับ: คณะลูกขุนของศาลชั้นต้นเขตที่ 1 (First Judicial District Court) ของนิวเม็กซิโกในซานตาเฟตัดสินเมื่อ 25 ก.ย. 2026 ว่า Facebook ละเมิดกฎหมาย Unfair Practices Act ของรัฐ 43,899,725 ครั้ง จากนั้นผู้พิพากษา Francis J. Mathew สั่งปรับ 25,000 ล้านดอลลาร์เมื่อ 21 ต.ค. 2026
• ยอดเงินไม่ได้มาจากการคูณตรง ๆ: กฎหมายให้ปรับได้สูงสุด 5,000 ดอลลาร์ต่อการละเมิดโดยเจตนาหนึ่งครั้ง จึงได้เพดานราว 219,500 ล้านดอลลาร์ ผู้พิพากษาลดลงเหลือ 25,000 ล้าน ซึ่งอยู่ระหว่างยอดที่รัฐขอ (35,000–40,000 ล้าน) กับยอดที่ Meta เสนอ (ไม่เกิน 3,450 ล้าน)
• ยังไม่ใช่คำตัดสินสุดท้าย: Meta จะอุทธรณ์ เงินจะยังไม่ถูกจ่ายระหว่างนี้ และสื่อหลายสำนักรายงานว่าดอกเบี้ยจะเดินระหว่างรอ
• ผู้ใช้ไทยไม่ได้รับผลโดยตรง: แต่ควรตรวจแอปที่เชื่อมกับบัญชี Facebook และเอาแอปที่ไม่ได้ใช้ออก

คณะลูกขุนตัดสินอะไร และผู้พิพากษาตัดสินอะไร

คดีนี้แบ่งงานกันสองขั้น ซึ่งหลายพาดหัวรวมไว้เป็นคำว่า "ศาลสั่ง" คำเดียว

ตามแถลงการณ์ของกระทรวงยุติธรรมนิวเม็กซิโก (NMDOJ) คณะลูกขุนเห็นว่าข้อความที่ Facebook "จงใจหลอกลวง" มีทั้งเรื่องที่บอกว่าผู้ใช้ควบคุมข้อมูลของตัวเองได้ เรื่องที่บอกว่าไม่ขายข้อมูลให้ผู้ลงโฆษณา เรื่องที่บอกว่าไม่ได้หากำไรจากข้อมูลเท็จและถ้อยคำแสดงความเกลียดชัง และคำสัญญาหลังเหตุ Cambridge Analytica ว่าจะตรวจสอบแอปทั้งหมด CBS News รายงานว่าผู้พิพากษาระบุว่าผู้บริหารระดับสูง รวมถึง Mark Zuckerberg และ Sheryl Sandberg เป็นผู้ให้ข้อมูลที่ผิดเหล่านี้ และเขียนว่า "การสื่อสารเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของกลยุทธ์ที่วางไว้อย่างเป็นระบบเพื่อทำให้สาธารณชนเข้าใจผิด" ส่วน Al Jazeera ระบุว่าหลักฐานของรัฐมีบทความที่ Zuckerberg เขียนลง Washington Post เมื่อปี 2010 ว่าบริษัทไม่ขายข้อมูลผู้ใช้

Meta ไม่ได้แพ้ทุกประเด็น AP (ผ่าน PBS) รายงานว่าคณะลูกขุนไม่ได้เห็นว่า Meta อ้างเท็จเรื่องการลบเนื้อหาอันตราย รวมถึงข้อมูลเท็จเรื่อง COVID-19

25,000 ล้านดอลลาร์มาจากไหน

ผู้พิพากษาสั่งปรับต่ำกว่าเพดานเกือบ 9 เท่า แต่สูงกว่ายอดที่ Meta เสนอราว 7 เท่า

เพดานคำนวณได้ตรงไปตรงมา คือ 43,899,725 ครั้ง × 5,000 ดอลลาร์ = ราว 219,500 ล้านดอลลาร์ (IAPP) แต่ยอดที่สั่งจริงไม่ได้มาจากสูตรคูณ ผู้พิพากษาใช้ดุลพินิจลดลงมา ไม่มีสื่อสำนักใดที่ ReadEval อ่านอธิบายวิธีคำนวณตัวเลข 25,000 ล้านไว้ ถ้าหารกลับจะเท่ากับราว 570 ดอลลาร์ต่อการละเมิดหนึ่งครั้ง (ReadEval คำนวณเอง ไม่ใช่ตัวเลขในคำสั่งศาล)

เหตุผลที่สื่อยกมาจากคำสั่งศาลมีดังนี้

• IAPP อ้างว่าผู้พิพากษาเขียนถึง "การละเมิดโดยเจตนาจำนวนมากผิดปกติ" และ "ลักษณะที่จงใจและเป็นระบบของการให้ข้อมูลผิดซ้ำแล้วซ้ำเล่า"
• NBC News และ CBS News อ้างประโยค "ความผิดของ Facebook ซึ่งเกิดต่อเนื่องหลายปีและเผยแพร่ต่อสาธารณะอย่างเป็นระบบ อยู่ที่หัวใจของวิธีทำธุรกิจหลักของ Facebook"
• Engadget อ้างว่าผู้พิพากษาเรียกการตรวจสอบแอปที่ Facebook สัญญาไว้หลังเหตุ Cambridge Analytica ว่า "ไร้ผลโดยเจตนา"
• TechTimes สรุปว่าผู้พิพากษาพิจารณาขนาดของการหลอกลวง การที่ผู้บริหารระดับสูงเกี่ยวข้อง และจำนวนคนที่ได้รับข้อความ

ฝั่งรัฐ Randi McGinn ทนายของรัฐบอกศาลว่าค่าปรับควร "พูดกับ Meta ด้วยภาษาเดียวที่ Meta เข้าใจ คือเงินและราคาหุ้น" (Engadget) ส่วน Meta โต้ว่าค่าปรับระดับหลายพันล้านดอลลาร์เสี่ยงขัดหลักกระบวนการอันชอบธรรม (due process) และข้อห้ามค่าปรับที่สูงเกินควรตามรัฐธรรมนูญ (CBS News) และยอดที่สูงกว่ายอดที่ Meta เสนอ 10 เท่าขึ้นไปจะผิดรัฐธรรมนูญ (AP)

เพื่อให้เห็นขนาด Meta รายงานผลประกอบการไตรมาส 3 ปี 2026 ในวันเดียวกับคำสั่งศาล มีรายได้ 64,600 ล้านดอลลาร์ และกำไรสุทธิ 9,860 ล้านดอลลาร์ ซึ่งถูกกดลงด้วยค่าใช้จ่ายจากข้อตกลงกับรัฐอื่นอีก 9,890 ล้านดอลลาร์ (AP) ค่าปรับ 25,000 ล้านจึงเท่ากับราว 2.5 เท่าของกำไรสุทธิที่รายงานในไตรมาสนั้น และราว 5 เท่าของค่าปรับ 5,000 ล้านดอลลาร์ที่คณะกรรมาธิการการค้าของรัฐบาลกลางสหรัฐฯ (FTC) สั่งในปี 2019 หุ้น Meta ขึ้นราว 2% หลังข่าวออก ซึ่ง AP ระบุว่าเป็นวันเดียวกับที่ประกาศผลประกอบการ

ทำไม 43.9 ล้านครั้ง ไม่ได้แปลว่า 43.9 ล้านคน

NBC News รายงานว่าจำนวนการละเมิดนับจากจำนวนผู้ใช้ Facebook หรือชาวนิวเม็กซิโกที่อยู่ในกลุ่มผู้รับข้อความที่ทำให้เข้าใจผิดแต่ละชิ้น ข้อความหนึ่งชิ้นที่ไปถึงคนจำนวนมากจึงนับเป็นการละเมิดหลายครั้ง และคนคนเดียวอาจถูกนับซ้ำหากเห็นข้อความหลายชิ้น

ตรงนี้คือจุดที่ Meta จะสู้ต่อ AP รายงานว่าทนายของ Meta แย้งว่าคณะลูกขุนไม่ได้พบว่ามีชาวนิวเม็กซิโกคนใดได้ยินหรือเห็นข้อความเหล่านั้น และการนับความผิดตามจำนวนคนที่อาจได้เห็นข้อความไม่เคยมีมาก่อน หากศาลอุทธรณ์ลดจำนวนการละเมิดลง เพดานและค่าปรับก็อาจลดตามไปด้วย

Cambridge Analytica คืออะไร สำหรับคนที่จำไม่ได้

• แบบทดสอบที่ดึงข้อมูลเพื่อนไปด้วย: แอปแบบทดสอบบุคลิกภาพชื่อ This Is Your Digital Life มีผู้ใช้ทำราว 300,000 คน (Security Affairs) แต่ระบบของ Facebook ในตอนนั้นยอมให้แอปดึงข้อมูลของเพื่อนผู้เล่นไปด้วย Meta ประเมินเมื่อ 4 เม.ย. 2018 ว่าข้อมูลของผู้ใช้สูงสุด 87 ล้านคน ส่วนใหญ่อยู่ในสหรัฐฯ อาจถูกแชร์ให้ Cambridge Analytica อย่างไม่เหมาะสม
• นำไปทำอะไร: Cambridge Analytica เป็นบริษัทที่ปรึกษาการเมืองจากอังกฤษ ทำงานให้แคมเปญหาเสียงของ Donald Trump ในการเลือกตั้งปี 2016 และใช้ข้อมูลทำโฆษณาการเมืองแบบเจาะกลุ่ม (CBS News, AP) บริษัทปิดตัวในเดือนพฤษภาคม 2018
• Facebook รู้ก่อนข่าวแตก: Security Affairs ระบุว่า Facebook แบนแอปนี้ตั้งแต่ปี 2015 และขอให้บริษัทลบข้อมูล แต่เรื่องเพิ่งกลายเป็นข่าวใหญ่ในปี 2018
• โทษที่ผ่านมา: FTC สั่งปรับ Facebook 5,000 ล้านดอลลาร์ในเดือนกรกฎาคม 2019 โดยกล่าวหาว่าหน้าตั้งค่าความเป็นส่วนตัวไม่ได้บอกผู้ใช้ว่าแอปของเพื่อนยังเข้าถึงข้อมูลได้ แม้ผู้ใช้จะตั้งค่าเข้มงวดที่สุดแล้ว และในเดือนธันวาคม 2022 Meta ยอมจ่าย 725 ล้านดอลลาร์เพื่อยุติคดีแบบกลุ่ม (class action)

ข่าวดีคือช่องทางดึงข้อมูลเพื่อนแบบนั้นปิดไปแล้ว FTC ระบุว่า Facebook ประกาศเมื่อเมษายน 2014 ว่าจะหยุดส่งข้อมูลเพื่อนให้นักพัฒนา และให้แอปเดิมเก็บต่อได้ถึงเมษายน 2015 แม้ FTC กล่าวหาว่ายังหยุดไม่ครบจนถึงอย่างน้อยมิถุนายน 2018

ทำไมนิวเม็กซิโกยังสู้คดีทั้งที่รัฐอื่นยอมความแล้ว

ในเดือนสิงหาคม 2026 Meta ทำข้อตกลงยอมความกับรัฐเกือบทั้งหมดของสหรัฐฯ ซึ่งเน้นเรื่องความปลอดภัยของเด็กและวัยรุ่น และมีส่วนที่เกี่ยวกับ Cambridge Analytica ราว 459 ล้านดอลลาร์ นิวเม็กซิโกเลือกไม่เข้าร่วม คดีนี้จึงเดินไปถึงการพิจารณาคดี Raúl Torrez อัยการสูงสุดของรัฐ เรียกผลคดีครั้งนี้ว่าเป็น "หนึ่งในคำตัดสินของรัฐเดียวที่ใหญ่ที่สุด หากไม่ใช่ใหญ่ที่สุด ต่อบริษัทใดในประวัติศาสตร์อเมริกา" (NBC News)

นี่เป็นคดีที่สองที่นิวเม็กซิโกชนะ Meta ในปีนี้ ในเดือนมีนาคม 2026 คณะลูกขุนอีกคดีหนึ่งเห็นว่า Meta ทำให้ผู้ใช้เข้าใจผิดเรื่องความปลอดภัยของเด็ก และ NMDOJ รายงานว่าศาลสั่งให้จ่ายรวม 942 ล้านดอลลาร์ พร้อมปรับปรุงระบบคุ้มครองเด็ก สองคดีนี้แยกกัน

อุทธรณ์แล้วจะเป็นอย่างไรต่อ

C.J. Mahoney หัวหน้าฝ่ายกฎหมาย (chief legal officer) ของ Meta แถลงว่าคำตัดสินนี้ "ทำให้แทบเป็นไปไม่ได้ที่จะทำธุรกิจในรัฐนิวเม็กซิโก" และคดีนี้ "พยายามเก็บภาษีจากการพูด เพื่อบังคับกฎใหม่ว่าผู้คนพูดอะไรบนโลกออนไลน์ได้บ้าง" พร้อมบอกว่า "มั่นใจว่าจะชนะในชั้นอุทธรณ์"

• ลำดับศาล: TechTimes รายงานว่าคดีจะไปที่ศาลอุทธรณ์ของรัฐนิวเม็กซิโก แล้วศาลสูงสุดของรัฐ และอาจไปถึงศาลสูงสุดสหรัฐฯ
• เมื่อไรจะได้เงิน: Torrez ยอมรับว่าเงินจะถูกพักไว้ระหว่างอุทธรณ์ TechTimes อ้าง McGinn ว่าอาจต้องรอ 4–5 ปี ส่วน Engadget และ TechTimes รายงานว่าดอกเบี้ยเดินปีละ 15% จนกว่าจะจ่ายครบ
• ความเห็นนักกฎหมาย: Monte Mann ทนายจาก Armstrong Teasdale บอก Fox Business ว่าไม่คิดว่า Meta จะต้องจ่ายใกล้เคียง 25,000 ล้าน ส่วน Daryl Lim จาก Penn State Dickinson Law บอก CBS News ว่าค่าปรับที่สูงมากไม่ได้แปลว่าศาลอุทธรณ์จะกลับคำตัดสินเสมอไป เมื่อดูจากถ้อยคำของกฎหมายรัฐ
• เงินไปไหน: รัฐธรรมนูญของนิวเม็กซิโกกำหนดให้ค่าปรับตามกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภคเข้างบการศึกษาของรัฐ Torrez บอกว่าเงินก้อนนี้ "อาจจ่ายค่าก่อสร้างโรงเรียนไปได้อีก 100 ปี"

คนไทยเกี่ยวไหม

คดีนี้ใช้กฎหมาย Unfair Practices Act ของรัฐนิวเม็กซิโก และนับความผิดจากผู้ใช้ในรัฐนั้น ผู้ใช้ Facebook ในไทยจึงไม่ได้รับเงินหรือมีสิทธิ์อะไรเพิ่มจากคดีนี้ ณ 26 ต.ค. 2026 ReadEval ยังไม่พบประกาศจาก Meta ว่าจะเปลี่ยนการตั้งค่าหรือข้อความด้านความเป็นส่วนตัวใน Facebook เพราะคดีนี้ และแหล่งข่าวที่ใช้ในบทความนี้ไม่ได้ระบุว่ามีผู้ใช้ไทยอยู่ในกลุ่ม 87 ล้านคนของเหตุ Cambridge Analytica หรือไม่ ReadEval จึงยืนยันไม่ได้

สิ่งที่เกี่ยวกับคนไทยจริงคือบทเรียนของคดี แอปที่คุณเคยกด "เข้าสู่ระบบด้วย Facebook" อาจยังมีสิทธิ์เข้าถึงข้อมูลบางส่วนของคุณอยู่

เช็กและเอาแอปที่เชื่อมกับ Facebook ออกอย่างไร

ขั้นตอนด้านล่างมาจากศูนย์ช่วยเหลือของ Facebook ณ 26 ต.ค. 2026 ชื่อเมนูเป็นภาษาอังกฤษตามหน้าช่วยเหลือ ถ้าตั้งแอปเป็นภาษาไทยจะเห็นเป็นคำไทย ReadEval ไม่ได้ทดลองกดในบัญชีจริง

บนแอป Facebook (iPhone และ Android)

1. แตะ Menu ที่มุมขวาบน
2. เลื่อนลงแล้วแตะ Settings & privacy จากนั้นแตะ Settings
3. เลื่อนลงไปที่ส่วน Your activity แล้วแตะ Apps and websites
4. แตะแอปหรือเกมที่ต้องการเอาออก ถ้าไม่เห็นให้แตะ See More
5. แตะ Remove ใต้ชื่อแอป แล้วแตะ Remove อีกครั้งเพื่อยืนยัน

บนคอมพิวเตอร์

1. คลิกรูปโปรไฟล์ที่มุมขวาบนของ Facebook
2. เลือก Settings & privacy แล้วคลิก Settings
3. คลิก Apps and websites ในเมนูด้านซ้าย
4. คลิก Remove ข้างชื่อแอปหรือเกม แล้วคลิก Remove อีกครั้งเพื่อยืนยัน

ระหว่างยืนยัน คุณเลือกให้ Facebook แจ้งแอปนั้นว่าการเชื่อมต่อถูกตัดแล้วได้ แอปอาจเสนอวิธีล็อกอินแบบอื่นให้ ถ้าแอปนั้นเป็นบัญชีที่คุณยังใช้อยู่ ให้ตั้งรหัสผ่านหรือวิธีล็อกอินอื่นในแอปก่อนเอาออก

ถ้าไม่อยากใช้ "เข้าสู่ระบบด้วย Facebook" อีกเลย ในหน้า Apps and websites เดียวกัน ให้เลื่อนไปที่ Preferences แล้วกด Turn Off ข้าง Apps, websites and games หน้าช่วยเหลือเตือนว่าคุณจะล็อกอินแอปและเว็บด้วย Facebook ไม่ได้อีก และอาจเสียข้อมูลบางอย่างในแอปนั้นที่กู้คืนไม่ได้ เช่น คะแนนเกม

สิ่งที่ควรรู้ก่อนกด

• หน้าช่วยเหลือแบ่งแอปเป็น 3 สถานะ: Active คือแอปที่อาจถูกใช้ใน 90 วันที่ผ่านมาและเข้าถึงข้อมูลที่คุณแชร์ไว้ได้ Expired คือไม่ได้ใช้เกิน 90 วัน สิทธิ์เข้าถึงข้อมูลที่ไม่เป็นสาธารณะจะหมดไป (มีข้อยกเว้นบางประเภท) และ Removed คือเอาออกแล้ว แอปเห็นได้แค่ข้อมูลสาธารณะ เช่น ชื่อและรูปโปรไฟล์
• การเอาแอปออก ไม่ได้ลบข้อมูลที่แอปเก็บไปแล้ว ถ้าต้องการให้ลบ ต้องติดต่อผู้พัฒนาแอปเอง
• ถ้ากลับไปใช้แอปนั้นด้วย Facebook อีกครั้ง แอปอาจกลับมาเป็น Active และเข้าถึงข้อมูลได้อีก

จุดที่แหล่งข่าวรายงานไม่ตรงกัน

TechCrunch เขียนว่าการละเมิดแต่ละครั้ง "มีโทษ 5,000 ดอลลาร์" ซึ่งอาจทำให้เข้าใจว่า 25,000 ล้านมาจากการคูณ แหล่งอื่นทั้งหมดระบุตรงกันว่า 5,000 ดอลลาร์คือเพดาน และผู้พิพากษาลดยอดลงมาเอง