ช่างตัดผมอินเดียติดกล้องถ่ายเฉพาะมือตัวเอง ขายเป็นข้อมูลฝึกหุ่นยนต์ AI

ลองนึกภาพช่างตัดผมที่ติดกล้องไว้บนหัวขณะเล็มผมและโกนหนวดให้ลูกค้า กล้องจับเฉพาะมือและนิ้วของเขา ส่วนหน้าของลูกค้าถูกเบลอทิ้ง เขาทำแบบนี้วันละห้าถึงหกชั่วโมงด้วยความภูมิใจว่ากำลังทำ "เรื่องล้ำยุค" แต่คลิปเหล่านี้ไม่ได้ถ่ายไว้ดูเอง มันถูกขายต่อให้บริษัทเทคโนโลยีและห้องแล็บที่กำลังสอนหุ่นยนต์ให้ขยับมือเหมือนคน

BBC รายงานเมื่อ 23 ต.ค. 2026 โดยตามติด Mohammed Ashim ช่างตัดผมวัย 22 ปีในเมืองเบงกาลูรู ประเทศอินเดีย ที่รับจ้างถ่ายวิดีโอการทำงานของตัวเอง บริษัทท้องถิ่นเก็บคลิปไปจัดระเบียบ แล้วส่งต่อให้ลูกค้าที่กำลังพัฒนา "physical AI" หรือปัญญาประดิษฐ์ที่ควบคุมหุ่นยนต์ในโลกจริง แทนที่จะสอนด้วยตัวหนังสืออย่างเดียว นักพัฒนาป้อนภาพจากสายตาคนทำงานจริงให้หุ่นยนต์ดูว่ามนุษย์หยิบจับสิ่งของอย่างไร เหมือนเด็กฝึกงานที่ยืนดูอยู่ข้างหลังช่าง ต่างกันตรงที่คราวนี้ "เด็กฝึกงาน" คือหุ่นยนต์ และบทเรียนถูกนำไปขายต่อ

งานรับจ้างถ่ายแบบนี้กำลังกลายเป็นอาชีพใหม่ที่มีคนทำทั่วโลก เฉพาะบริษัท Humyn Labs รายเดียวก็ระบุว่ามีคนเก็บข้อมูลให้ราว 96,000 คนในหลายภูมิภาค ค่าตอบแทนไม่สูงนัก Rashdan Technologies บริษัทที่จ้าง Ashim บอก BBC ว่าจ่ายราว 5–10 ดอลลาร์ (ประมาณ 160–320 บาท) ต่อการถ่าย 8–10 ชั่วโมง จุดที่หลายคนตั้งคำถามคือ ข้อมูลชุดเดียวกันนี้อาจถูกนำไปฝึกหุ่นยนต์ให้ทำงานแบบที่คนถ่ายกำลังทำอยู่ในวันข้างหน้า

นักวิชาการยังไม่ฟันธง Bino Paul นักวิชาการด้านแรงงานในอินเดีย บอก BBC ว่ายังเร็วเกินไปที่จะสรุปว่าดีหรือร้าย เพราะ AI อาจช่วยทุ่นแรงบางงานและแทนที่บางงานไปพร้อมกัน แต่เขาเตือนว่ากว่าคนทำงานจะเข้าใจว่าข้อมูลของตัวเองถูกนำไปทำอะไร ก็อาจไม่เหลืออำนาจต่อรอง และเสนอให้รัฐออกกฎมากำกับ

เรื่องนี้เกิดในอินเดีย ReadEval ยังไม่พบข้อมูลยืนยันว่ามีบริษัทรับจ้างถ่ายลักษณะนี้ในไทยหรือไม่ แต่เครือข่ายผู้เก็บข้อมูลของบางบริษัทครอบคลุมเอเชียตะวันออกเฉียงใต้อยู่แล้ว ด้านล่างเราอธิบายว่า physical AI ใช้วิดีโอมือคนไปทำอะไร ใครจ่ายเงินและจ่ายเท่าไร ลูกค้าที่ถูกถ่ายถูกดูแลความเป็นส่วนตัวอย่างไร และข้อถกเถียงเรื่องผลกระทบต่อแรงงาน

สรุปประเด็นสำคัญ

• ข้อมูลฝึกหุ่นยนต์มาจากมือคนจริง: BBC ตามช่างตัดผมในเบงกาลูรูที่ติดกล้องถ่ายเฉพาะมือตัวเองขณะทำงาน แล้วขายคลิปให้บริษัทเทคโนโลยีและห้องแล็บที่พัฒนา physical AI ซึ่งคือ AI ที่สั่งงานหุ่นยนต์ในโลกจริง
• เป็นงานรับจ้างแบบใหม่ ค่าตอบแทนต่ำ: Rashdan Technologies บอกว่าจ่ายราว 5–10 ดอลลาร์ต่อการถ่าย 8–10 ชั่วโมง ส่วน Humyn Labs ระบุว่ามีผู้เก็บข้อมูลให้ราว 96,000 คนในหลายภูมิภาค
• ลูกค้าที่ถูกถ่ายถูกเบลอหน้า: บริษัทบอกว่าเน้นถ่ายมือ ไม่ถ่ายหน้า เบลอใบหน้าที่ติดในภาพกว้าง และไม่ส่งชื่อหรือข้อมูลติดต่อของลูกค้าไปให้ผู้ซื้อ แต่ยอมรับว่ายิ่งใช้กล้องหลายตัว การขอความยินยอมยิ่งยาก
• ยังไม่ชัดว่ากระทบใครอย่างไร: นักวิชาการชี้ว่ายังเร็วเกินไปจะสรุป และขอให้รัฐออกกฎกำกับ ส่วนไทยยังไม่ยืนยันว่ามีการจ้างแบบนี้หรือไม่

"physical AI" คืออะไร ทำไมต้องใช้วิดีโอมือคน

คำว่า physical AI หมายถึงระบบ AI ที่ออกแบบมาเพื่อสั่งงานหุ่นยนต์ให้เคลื่อนไหวและทำงานในโลกจริง ต่างจากแชตบอตที่ทำงานกับตัวหนังสือและรูปภาพบนจอ หุ่นยนต์ต้องเรียนรู้ว่าจะหยิบ จับ บิด พับ หรือเล็มของจริงอย่างไรโดยไม่ทำพลาด

ปัญหาคือ การสอนให้เครื่องขยับได้เหมือนคนนั้นแพงและช้า วิธีหนึ่งที่อุตสาหกรรมเลือกใช้คือป้อน "ภาพมุมมองบุคคลที่หนึ่ง" (first-person video) ให้โมเดลดู นั่นคือวิดีโอที่ถ่ายจากสายตาของคนทำงานจริง กล้องจึงไปอยู่บนหัวหรือหน้าผาก เพื่อให้เห็นมือและนิ้วทำงานในมุมเดียวกับที่หุ่นยนต์จะต้องมองเห็นในภายหลัง สำนักข่าว AFP รายงานตั้งแต่เดือน มิ.ย. 2026 ว่าบางงานยังใช้แว่นถ่ายวิดีโอ เซนเซอร์ตรวจจับการเคลื่อนไหวที่ข้อมือและนิ้ว และกล้องวัดระยะลึกร่วมด้วย

การถ่ายต้องทำตามกติกาที่ชัดเจน BBC ระบุว่า Ashim ต้องให้มืออยู่ในกรอบตลอด แสงต้องชัด และห้ามขยับหัวเร็วเกินไป เพราะถ้าภาพสั่นหรือมือหลุดกรอบ คลิปนั้นก็ใช้ฝึกไม่ได้

ใครจ้างถ่าย และจ่ายเท่าไร

ในสายของ Ashim บริษัทท้องถิ่นชื่อ Rashdan Technologies เป็นผู้เก็บคลิป โดย Shahil Baig ผู้ร่วมก่อตั้งและซีอีโอ บอก BBC ว่าบริษัทจ่ายราว 5–10 ดอลลาร์ (ประมาณ 160–320 บาท) สำหรับการถ่าย 8–10 ชั่วโมง และลูกค้าเริ่มขอให้ติดกล้อง 4–6 ตัวรอบหัวคนทำงานเพื่อเก็บภาพให้กว้างขึ้น งานแบบหลังจ่ายแพงกว่า แต่ Baig ยอมรับว่ายิ่งกล้องมาก การขอความยินยอมจากคนรอบข้างก็ยิ่งยาก

อีกบริษัทที่ข่าวพูดถึงคือ Humyn Labs ที่ก่อตั้งโดย Manish Agarwal ทำหน้าที่คัดกรอง ติดป้ายกำกับ (label) และจัดแพ็กวิดีโอให้ตรงกับที่ลูกค้าต้องการ และใช้อุปกรณ์สวมที่มือและนิ้วเก็บข้อมูลการสัมผัสควบคู่กับภาพ บริษัทระบุว่ามีผู้เก็บข้อมูลให้ราว 96,000 คนในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และละตินอเมริกา

ภาพรวมของอุตสาหกรรมนี้ใหญ่กว่ากรณีอินเดียมาก สำนักข่าว AP รายงานว่าบริษัทหุ่นยนต์อย่าง Figure AI วางแผนเก็บภาพจากในบ้านกว่า 100,000 หลังเพื่อสอนหุ่นยนต์เลียนแบบการเคลื่อนไหวของคน ขณะที่ Scale AI เก็บวิดีโอฝึกหุ่นยนต์ไปแล้วราว 100,000 ชั่วโมงในห้องทดลองต้นแบบแห่งหนึ่ง ค่าตอบแทนต่อชั่วโมงจึงต่างกันไปตามบริษัท งานและพื้นที่ โดย AFP รายงานกรณีผู้ถ่ายในอินเดียบางคนได้ราว 2 ดอลลาร์ (ราว 65 บาท) ต่อชั่วโมง

แล้วความเป็นส่วนตัวของลูกค้าที่ถูกถ่ายล่ะ

นี่เป็นคำถามที่หลายคนกังวล เพราะคนที่ปรากฏในคลิปไม่ใช่คนถ่าย แต่เป็นลูกค้าที่มาตัดผมหรือคนรอบข้าง ตามที่ BBC รายงาน Rashdan บอกว่าบริษัทเน้นถ่าย "มือ" ไม่ใช่ "หน้า" เบลอใบหน้าที่ติดมาในภาพมุมกว้าง และไม่ส่งชื่อหรือข้อมูลติดต่อของลูกค้าไปให้ผู้ซื้อ ส่วน Baig อธิบายว่าความยินยอมและความสบายใจของคนทำงานเป็นส่วนสำคัญของกระบวนการ

อย่างไรก็ตาม เมื่อโจทย์เปลี่ยนไปใช้กล้องหลายตัวเพื่อเก็บฉากให้กว้างขึ้น ภาพที่ได้ก็ครอบคลุมสิ่งแวดล้อมรอบตัวมากขึ้น และ Baig เองก็ยอมรับว่าการขอความยินยอมยากขึ้นตามไปด้วย ReadEval ยืนยันด้วยตัวเองไม่ได้ว่าแต่ละบริษัทบังคับใช้มาตรการเบลอหน้าและตัดข้อมูลส่วนตัวเคร่งครัดเพียงใด จึงถือเป็นคำอธิบายจากฝั่งบริษัท ไม่ใช่ผลตรวจสอบจากภายนอก

เรื่องนี้กระทบแรงงานอย่างไร

จุดที่ทำให้ข่าวนี้สะเทือนใจคือความย้อนแย้ง คนทำงานได้เงินจากการสอนเครื่องให้ทำงานที่ตัวเองทำอยู่ Bino Paul ศาสตราจารย์ด้านแรงงานจาก Tata Institute of Social Sciences บอก BBC ว่ายังเร็วเกินไปจะสรุปผลกระทบ เพราะ AI อาจช่วยยกระดับบางงานและแทนที่บางงาน เขาจึงเสนอให้รัฐเข้ามาออกกฎกำกับ และเตือนว่าคนทำงานอาจไม่มีอำนาจต่อรองเหลือ เมื่อถึงวันที่เข้าใจว่าข้อมูลของตัวเองถูกใช้ทำอะไร

ด้านตลาดหุ่นยนต์ก็กำลังโตเร็ว สำนักข่าว AFP อ้างการประเมินของ Morgan Stanley ว่าภายในปี 2050 โลกอาจมีหุ่นยนต์คล้ายมนุษย์ (humanoid) ใช้งานเกินหนึ่งพันล้านตัว ส่วนใหญ่ในงานอุตสาหกรรมและเชิงพาณิชย์ ความต้องการข้อมูลฝึกจำนวนมหาศาลจึงเป็นเหตุผลที่งานรับจ้างถ่ายวิดีโอแบบนี้เกิดขึ้น และน่าจะยังมีต่อไปอีกระยะ

แหล่งข่าวต่างกันตรงไหน

• ตัวเลขค่าตอบแทน: รายงานของ BBC (ต.ค. 2026) อ้าง Rashdan ว่าจ่าย 5–10 ดอลลาร์ต่อการถ่าย 8–10 ชั่วโมง ขณะที่รายงานของ AFP (มิ.ย. 2026) ยกกรณีผู้ถ่ายบางคนได้ราว 2 ดอลลาร์ต่อชั่วโมง ตัวเลขต่างกันเพราะคนละบริษัท คนละงานและคนละช่วงเวลา ReadEval จึงระบุที่มาของแต่ละตัวเลขไว้ ไม่นำมารวมเป็นค่าเฉลี่ยเดียว
• ชื่อบริษัทที่เกี่ยวข้อง: แต่ละสำนักข่าวตามคนละบริษัท BBC เน้น Rashdan Technologies และ Humyn Labs ส่วน AFP พูดถึง Objectways และผู้รับช่วงต่อในอินเดีย และรายงานของ AP เพิ่มบริษัทฝั่งสหรัฐฯ อย่าง Figure AI และ Scale AI ทั้งหมดอยู่ในอุตสาหกรรมเก็บข้อมูลฝึกหุ่นยนต์เดียวกัน
• ข้อจำกัดในการเข้าถึงต้นฉบับ: ReadEval เปิดอ่านหน้าเว็บ BBC โดยตรงไม่ได้ จึงประกอบเนื้อหาจากการรายงานของ BBC ที่ถูกอ้างและสรุปต่อโดยหลายแหล่งซึ่งตรงกันในรายละเอียดหลัก (ชื่อช่างตัดผม อายุ บริษัท ค่าตอบแทน และการเบลอหน้า) หากตัวเลขหรือถ้อยคำในต้นฉบับต่างออกไป ให้ยึดตามหน้า BBC เป็นหลัก

แล้วเมืองไทยล่ะ

ข่าวนี้เป็นกรณีของอินเดีย ReadEval ยังไม่พบข้อมูลยืนยันว่ามีบริษัทรับจ้างถ่ายวิดีโอฝึกหุ่นยนต์ในลักษณะเดียวกันเปิดดำเนินการในไทยหรือไม่ จึงไม่ยืนยันเรื่องนี้ สิ่งที่พอบอกได้จากแหล่งข่าวคือ เครือข่ายผู้เก็บข้อมูลของบางบริษัท เช่น Humyn Labs ครอบคลุมภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้อยู่แล้ว ส่วนจะมาถึงไทยในรูปแบบใดหรือไม่ ยังเป็นเรื่องที่ต้องติดตามต่อ