Google จะปิด Gemini และ Search ในบัญชีนักเรียน แต่โรงเรียนที่เปิด Search ยังได้ AI มาด้วย

ถ้าโรงเรียนบอก Google ว่ายังไม่อยากให้เด็กใช้ AI คำตอบแรกที่ได้คือ ถ้าอย่างนั้นนักเรียนก็จะค้น Google ไม่ได้ด้วย นี่คือสิ่งที่ Chris Phillips รองประธานฝ่ายการศึกษาของ Google ให้สัมภาษณ์กับ The New York Times ในวันเดียวกับที่ Google ประกาศว่าจะปิด AI ในบัญชีนักเรียนไว้ก่อนเป็นค่าเริ่มต้น แต่ไม่กี่ชั่วโมงต่อมา Google ก็ออกมาเปลี่ยนคำอธิบาย

เรื่องหลักคือบัญชีโรงเรียนของนักเรียนตั้งแต่อนุบาลถึงมัธยมปลาย (K-12) จะถูกปิด 3 บริการไว้ก่อน ได้แก่ แอป Gemini, Gemini Notebook และ Google Search จนกว่าผู้ดูแลระบบของโรงเรียนจะเปิดให้เอง ต่างจากที่ผ่านมาที่ Google ค่อย ๆ เปิด Gemini ให้นักเรียนทุกวัยจนครูและกลุ่มผู้ปกครองไม่พอใจ ตอนแรก Phillips บอกว่า Search กับ AI "ผสานกันลึก" ถ้าโรงเรียนปิด AI นักเรียนก็ค้นหาไม่ได้ หลังถูกวิจารณ์หนัก Google จึงชี้แจงผ่าน X ว่าโรงเรียนเปิดทีละบริการได้ จะเปิด Search อย่างเดียวโดยไม่เปิด Gemini ก็ได้

ปัญหาคือ Search ที่เปิดให้นักเรียนยังมีโหมด AI (AI Mode) และบทสรุปจาก AI ด้านบนผลค้นหา (AI Overviews) ติดมาด้วย เพียงแต่ Google จะปรับให้ถามนำทีละขั้นแทนการบอกคำตอบ นึกถึงโรงอาหารที่ตอนแรกบอกว่าถ้าไม่สั่งของหวานก็ไม่ได้กินข้าว ตอนนี้ยอมให้สั่งข้าวอย่างเดียวได้ แต่ข้าวทุกจานยังราดซอสเดิม ต่างกันตรงที่ Google บอกว่าซอสนี้ออกแบบมาให้เด็กคิดเอง ไม่ใช่ป้อนคำตอบ

เรื่องนี้ใหญ่เพราะ Google บอกว่ามีนักเรียนและครูใช้ Google Classroom ราว 150 ล้านคน Phillips บอกว่าการเปลี่ยนแปลงจะเริ่มต้นปี 2027 ส่วนบล็อกของ Google บอกเพียงว่าจะแจ้งรายละเอียดกับโรงเรียน "ในอีกไม่กี่เดือน" และไม่ได้บอกว่าใช้กับประเทศใดบ้าง จึงยังไม่ยืนยันว่ากระทบโรงเรียนในไทยหรือไม่

ถ้าลูกของคุณใช้บัญชีโรงเรียนของ Google ลองถามครูหรือฝ่ายไอทีว่าโรงเรียนเปิดอะไรไว้ ส่วนครูลองฟีเจอร์ Guided Learning ใน Google Classroom ได้แล้ว Google บอกว่าเปิดทั่วโลก ฟีเจอร์นี้ให้ AI ถามนำจากเอกสารที่ครูอัปโหลดแทนการเฉลย ขั้นตอนการสร้าง ตารางว่าแต่ละสวิตช์ได้อะไร และคำพูดของ Google ทั้งสองรอบอยู่ด้านล่าง

สรุปประเด็นสำคัญ

• ค่าเริ่มต้นใหม่: Gemini, Gemini Notebook, Gemini in Classroom และ Google Search จะ "ปิดทั้งหมด" สำหรับบัญชีนักเรียน K-12 จนกว่าผู้ดูแลระบบของโรงเรียนจะเปิดเอง
• Google เปลี่ยนคำตอบในวันเดียว: ตอนแรกบอกว่าโรงเรียนที่ปิด AI จะเสีย Search ไปด้วย ต่อมาบอกว่าเปิดทีละบริการได้ เปิด Search อย่างเดียวก็ได้
• แต่ Search ที่ไม่มี AI ไม่มีให้เลือก: Search ของนักเรียนยังมี AI Mode และ AI Overviews ที่ Google ปรับให้ถามนำทีละขั้น
• เมื่อไร: Google ยังไม่ประกาศวัน Phillips บอกว่าเริ่มต้นปี 2027 ส่วนประเทศที่ใช้ Google ไม่ได้ระบุ
• ใช้ได้แล้ววันนี้: Guided Learning ใน Google Classroom เปิดทั่วโลกตั้งแต่ 3 พ.ย. 2026 ส่วน Guided Learning ใน Search เริ่มทดลองในโรงเรียนบางแห่งในสหรัฐฯ ภายในเดือนพฤศจิกายน 2026

Google พูดอะไรบ้าง ทั้งรอบแรกและรอบที่แก้

รอบแรก (บล็อกและสัมภาษณ์ 3 พ.ย. 2026): ในบล็อก "Designing responsible AI for learning" Phillips เขียนว่า Google กำลังปรับวิธีควบคุม "Gemini, Gemini Notebook, Gemini in Classroom และ Google Search" โดย "การเข้าถึงผลิตภัณฑ์เหล่านี้จะปิดทั้งหมดสำหรับบัญชีนักเรียน K-12 จนกว่าผู้ดูแลระบบของโรงเรียนจะเปิดอย่างชัดแจ้ง" เขาให้เหตุผลว่า "เราเชื่อว่าโรงเรียนควรควบคุม AI ในห้องเรียนของตัวเองได้"

ในบทสัมภาษณ์กับ The New York Times ที่ TechCrunch, 9to5Google, Engadget และ Android Authority อ้างถึง Phillips บอกว่า "Search กับ AI ผสานกันลึก" และนักเรียนในโรงเรียนที่จำกัด AI "จะเข้าถึง Search ไม่ได้ และจะเห็นข้อความจากโรงเรียนว่าใช้งานไม่ได้"

รอบที่แก้ (โพสต์ของ @NewsFromGoogle บน X ช่วงบ่ายวันเดียวกันตามเวลาสหรัฐฯ): Google เขียนว่า "ประกาศวันนี้ให้โรงเรียนมีทางเลือกมากขึ้น ไม่ใช่น้อยลง" ทั้ง Gemini, Gemini Notebook และ Search จะปิดเป็นค่าเริ่มต้น และโรงเรียนเปิดได้ทีละหนึ่ง สอง หรือทั้งสามบริการ พร้อมบอกว่า "เรากำลังปรับ Search สำหรับโรงเรียนให้เหมาะกับการเรียนรู้" โดย AI Mode และ AI Overviews จะพาไล่โจทย์ทีละขั้น "เพื่อไม่ให้นักเรียนได้คำตอบการบ้านแบบง่าย ๆ" Google ยังบอก Engadget ว่านี่ "ไม่ใช่ข้อตกลงแบบได้ทั้งหมดหรือไม่ได้อะไรเลย"

พูดง่าย ๆ คือ Google เปลี่ยนคำตอบจริง จาก "ไม่เอา AI ก็ไม่ได้ Search" เป็น "เปิด Search แยกได้" แต่สิ่งที่ไม่เปลี่ยนคือ Search ของนักเรียนต้องมาพร้อม AI เสมอ EdWeek สรุปว่า "การค้นหา Google แบบดั้งเดิมที่ไม่มีบทสรุปจาก AI จะไม่เป็นตัวเลือก"

โรงเรียนเปิดสวิตช์แบบไหน นักเรียนจะเห็นอะไร

• ไม่เปิดอะไรเลย (ค่าเริ่มต้นใหม่): นักเรียนใช้ทั้ง Gemini และ Search ด้วยบัญชีโรงเรียนไม่ได้
• เปิด Search อย่างเดียว: ได้ Search ที่มี AI Mode และ AI Overviews แบบถามนำ แต่ไม่มีแอป Gemini หรือ Gemini Notebook
• เปิด Gemini หรือ Gemini Notebook: ใช้ได้ตามที่เปิด โดยไม่จำเป็นต้องเปิด Search
• ตั้งต่างกันตามชั้นเรียนได้: Phillips บอก EdWeek ว่าผู้ดูแลมี "การควบคุมสองระดับ" เขตการศึกษาหนึ่งอาจปิด AI ให้เด็กเล็ก ให้อีกกลุ่มใช้แค่ Guided Learning และเปิด Search เต็มรูปแบบให้นักเรียนโต

9to5Google อ้าง The New York Times ว่าช่วงต้นปี 2027 Search ของนักเรียนจะมีสองแบบ แบบหนึ่งเปิด AI Overviews และฟีเจอร์ AI อื่นตามปกติ อีกแบบใช้ Guided Learning แทน รายละเอียดว่าผู้ดูแลจะตั้งค่าตรงไหนและชื่อเมนูอะไร Google ยังไม่เผยแพร่ บอกเพียงว่าจะแจ้งโรงเรียนก่อนเริ่มใช้

ทำไมคนถึงไม่พอใจ

ฉากหลังของเรื่องนี้คือเดือนสิงหาคม 2026 Google เพิ่งขยาย Gemini ใน Classroom ให้ผู้ใช้ทุกวัย NBC News รายงานว่าตอนนั้นนักเรียนทุกวัยได้ Gemini ใน Classroom เว้นแต่เขตการศึกษาจะปิดเอง ต้นเดือนตุลาคมกลุ่มผู้ปกครอง 13 กลุ่มจึงร่วมเขียนจดหมายเปิดผนึกเรียกร้องให้เขตการศึกษาปิด Gemini และ YouTube และวุฒิสมาชิก Richard Blumenthal กับ Josh Hawley เปิดการสอบถาม Google เรื่องการผลัก AI เข้าห้องเรียน

หลังคำพูดรอบแรกของ Phillips เสียงวิจารณ์มาจากหลายฝ่าย

• Bernie Sanders วุฒิสมาชิกสหรัฐฯ โพสต์บน X ว่า "ตอนนี้ Google กำลังขู่โรงเรียนว่า ถ้าคุณห้ามนักเรียนใช้ AI เราจะตัดการเข้าถึง Google Search ของคุณ นั่นไม่ใช่ความรัก นั่นคือการรีดไถ (extortion)" ประโยคนี้ล้อคำพูดของประธานาธิบดี Donald Trump ที่ว่าเจ้าพ่อ AI "รักประเทศ" จึงกำกับดูแลตัวเองได้ EdWeek และ CNBC รายงานโพสต์นี้ตรงกัน
• Lina Khan อดีตประธานคณะกรรมการการค้าของรัฐบาลกลางสหรัฐฯ (FTC) เขียนว่า Google "ใช้การผูกขาดด้านการค้นหาบีบโรงเรียนให้รับ AI"
• Zohran Mamdani นายกเทศมนตรีนิวยอร์ก เขียนว่า "ไม่ควรมีบริษัทใดมีอำนาจกำหนดว่าเราจะสอนลูกหลานอย่างไร"
• Randi Weingarten ประธานสหพันธ์ครูอเมริกัน (AFT) บอก NBC News ว่า Google "ให้ความสำคัญกับผลประโยชน์ทางธุรกิจมากกว่าการศึกษาของเด็ก"
• Josh Golin ผู้อำนวยการกลุ่ม Fairplay บอกว่าความพยายาม "บีบโรงเรียนให้ใช้ AI" ของ Google น่าจะย้อนกลับมาทำร้ายบริษัทเอง และเสนอให้โรงเรียนหาเครื่องมือค้นหาที่ปกป้องความเป็นส่วนตัวมากกว่า

ฝั่ง Common Sense Media บอก EdWeek ว่าการไม่มี Search ทำให้นักเรียนเสียโอกาสฝึกหาและตรวจสอบแหล่งข้อมูล และโรงเรียนเล็กอาจไม่มีคนพอจะหาทางเลี่ยง ตอนนี้บางแห่งเริ่มหาทางเอง เช่น Securly มีตัวกรองที่บล็อกเนื้อหา AI ในผลค้นหา และเขตการศึกษา Fairfax County กำลังทดสอบส่วนขยาย Chrome ที่ซ่อน AI Overviews

Guided Learning ใน Classroom คืออะไร ครูลองได้อย่างไร

Guided Learning คือโหมดที่ AI ทำตัวเป็นติวเตอร์ส่วนตัว ใช้เอกสารประกอบการสอนที่ครูอัปโหลดเป็นฐาน แล้วถามนำและให้คำใบ้แทนการเฉลยตรง ๆ Google บอกว่าเปิดใน Google Classroom "ทั่วโลก" ตั้งแต่ 3 พ.ย. 2026 หน้าช่วยเหลือของ Classroom ระบุว่าใช้ได้กับ Google Workspace for Education ทุกรุ่น และฟีเจอร์ Gemini ใน Classroom ใช้ได้ในภาษาที่ทั้ง Classroom และแอป Gemini รองรับ ซึ่งรายชื่อภาษาของแอป Gemini มีภาษาไทย แต่ ReadEval ยังไม่ได้ทดลองกับบัญชีโรงเรียนในไทย

สิ่งที่ต้องมีก่อน: ผู้ดูแลระบบต้องเปิดแอป Gemini ให้ครู ครูจึงจะสร้างกิจกรรมและดูสรุปผลได้ และนักเรียนต้องได้รับสิทธิ์ใช้แอป Gemini ด้วยจึงจะทำกิจกรรมได้

สร้างกิจกรรม Guided Learning (บนคอมพิวเตอร์)

1. เข้า classroom.google.com แล้วเลือกชั้นเรียน
2. คลิก Classwork > Create > Assignment
3. ใต้ "Attach" เลือก Guided Learning แล้วตั้งชื่อกิจกรรม
4. คลิก Select from class หรือ Upload file เพื่อใส่เอกสาร เช่น Docs, Slides หรือ PDF (ใส่ได้สูงสุด 5 ไฟล์ แต่ Google แนะนำ 1 ไฟล์ และนักเรียนต้องเปิดไฟล์นั้นได้)
5. คลิก Create and preview เพื่อลองดูมุมของนักเรียนก่อน
6. กลับมาที่แท็บ Classroom ตั้งค่างาน แล้วคลิก Assign

นักเรียนเปิดกิจกรรมได้จากแท็บ Classwork เท่านั้น และประวัติการคุยจะไม่ไปปรากฏในแอป Gemini ส่วนครูดูภาพรวมได้ที่ปุ่ม Insights ว่านักเรียนกี่คนเปิดหรือเริ่มคุยแล้ว ชั้นเรียนติดตรงไหน และอ่านบทสนทนาของนักเรียนแต่ละคนได้เมื่อเปิดการเก็บกิจกรรม Gemini ไว้

Guided Learning ใน Google Search เป็นอีกส่วนหนึ่ง จะเริ่มทดลองในโรงเรียนบางแห่งในสหรัฐฯ ภายในเดือนพฤศจิกายน 2026 แล้วขยายไปเขตการศึกษาอื่น "ในอีกไม่กี่เดือน" เช่น ถ้านักเรียนวางโจทย์ฟิสิกส์หรือขอให้ช่วยเขียนรายงานหนังสือ Search จะถามนำให้คิดทีละขั้นแทนการให้คำตอบ

ใช้กับโรงเรียนในไทยไหม

ยังไม่ยืนยัน บล็อกของ Google พูดถึง "บัญชีนักเรียน K-12" โดยไม่ระบุประเทศ และสื่อทุกแห่งที่ ReadEval ตรวจรายงานในบริบทโรงเรียนสหรัฐฯ ส่วนที่ระบุชัดคือ Guided Learning ใน Classroom เปิดทั่วโลก และการทดลอง Guided Learning ใน Search เริ่มเฉพาะในสหรัฐฯ ถ้าลูกของคุณใช้บัญชีโรงเรียนของ Google วิธีที่ตรงที่สุดคือถามฝ่ายไอทีของโรงเรียน ว่าตอนนี้เปิด Gemini, Gemini Notebook หรือ Gemini in Classroom ให้นักเรียนชั้นไหนบ้าง และได้รับแจ้งเรื่องการเปลี่ยนค่าเริ่มต้นจาก Google แล้วหรือยัง

ค่าที่ตั้งนี้ผูกกับบัญชีโรงเรียน (Google Workspace for Education) ไม่ได้ผูกกับบัญชี Google ส่วนตัวของเด็ก หรือเครื่องมือค้นหาเจ้าอื่นที่โรงเรียนอาจให้ใช้

สิ่งที่แหล่งข่าวรายงานไม่ตรงกัน

• จะเสีย Search หรือไม่: รายงานช่วงแรก (TechCrunch, 9to5Google, Engadget, CBS News) ยึดคำสัมภาษณ์ของ Phillips ว่าโรงเรียนที่ปิด AI จะเสีย Search ส่วนคำชี้แจงบน X ที่ NBC News, CNBC และ Android Authority อ้างบอกว่าเปิด Search แยกได้ Android Authority ตั้งข้อสังเกตว่าคำชี้แจงไม่ได้ตอบตรง ๆ เรื่องคำพูดเดิม ReadEval ยึดคำชี้แจงล่าสุดของ Google และเขียนให้ชัดว่า Search ที่เปิดได้ยังมี AI ติดมา
• วันมีผล: บล็อกของ Google บอกแค่ "ในอีกไม่กี่เดือน" ส่วน "ต้นปี 2027" มาจากคำพูดของ Phillips ที่ EdWeek และ Android Authority รายงาน (TechCrunch เขียนว่า "ปีหน้า")
• Gemini ใน Classroom ช่วงสิงหาคม: NBC News รายงานว่าเปิดให้นักเรียนทุกวัยเว้นแต่เขตการศึกษาจะปิด แต่ประกาศของ Google Workspace เมื่อ 4 ส.ค. 2026 ระบุว่าเปิดเป็นค่าเริ่มต้นเฉพาะนักเรียนที่ผู้ดูแลเคยให้สิทธิ์ Gemini in Classroom, Gemini หรือ Gemini Notebook ไว้แล้ว
• ชื่อผลิตภัณฑ์: บล็อกของ Google นับ Gemini in Classroom เป็นบริการที่สี่ ส่วนคำชี้แจงบน X พูดถึงสามบริการ คือ Gemini, Gemini Notebook และ Search