Meta และ Snap ขึ้นศาลคดีวัยรุ่นกล่าวหาว่า Instagram และ Snapchat ออกแบบให้เลิกเล่นไม่ได้

กลางเดือนพฤศจิกายนนี้ Mark Zuckerberg ซีอีโอ Meta และ Evan Spiegel ซีอีโอ Snap บริษัทแม่ของ Snapchat อาจต้องตอบคำถามต่อหน้าคณะลูกขุนในลอสแอนเจลิส คำถามไม่ได้อยู่ที่ว่าวัยรุ่นเห็นคลิปอะไร แต่อยู่ที่ว่าฟีดที่เลื่อนได้ไม่รู้จบ วิดีโอที่เล่นต่อเอง และตัวเลขนับวันที่ส่งรูปหากันไม่ขาด ถูกออกแบบให้เด็กวางโทรศัพท์ไม่ลงหรือเปล่า

Reuters และ AFP รายงานว่าศาลลอสแอนเจลิสเริ่มคัดเลือกคณะลูกขุนแล้ว ในคดีของวัยรุ่นหญิงสองคนจากรัฐอิลลินอยส์และมิสซิสซิปปี ทนายของทั้งคู่กล่าวหาว่าการใช้ Snapchat และ Instagram แบบหยุดตัวเองไม่ได้ทำให้เกิดภาวะซึมเศร้า ความผิดปกติด้านการกิน และการทำร้ายตัวเอง ทั้งหมดยังเป็นข้อกล่าวหา Meta ปฏิเสธและบอกว่าโจทก์ใช้ TikTok มากกว่า Instagram มาก ส่วน Snap บอกว่า Snapchat เปิดมาเจอกล้อง ไม่ใช่ฟีด

นี่เป็นคดีที่สองที่ผู้ใช้ฟ้องว่าแอปถูกออกแบบให้ติดแล้วไปถึงลูกขุน คดีแรกจบเมื่อเดือนมีนาคมในศาลเดียวกัน ลูกขุนเห็นว่า Meta และ YouTube ประมาทเลินเล่อ ให้จ่ายรวม 6 ล้านดอลลาร์ และทั้งสองบริษัทกำลังอุทธรณ์ เงินอาจดูไม่มาก แต่คดีเหล่านี้คือ "คดีนำร่อง" (bellwether) คล้ายการชิมน้ำแกงช้อนแรกก่อนตัดสินทั้งหม้อ เพราะศาลนี้ยังมีคดีแบบเดียวกันรออยู่กว่า 3,000 คดี ต่างกันตรงที่ผลคดีหนึ่งไม่ผูกมัดคดีอื่นตามกฎหมาย แต่ทุกฝ่ายใช้ประเมินว่าควรสู้หรือยอมความ

ครั้งนี้ Snap ต้องสู้ถึงชั้นลูกขุนเป็นครั้งแรก หลังยอมความในคดีนำร่องก่อนหน้า ส่วน TikTok และ YouTube ยอมความกับโจทก์ทั้งสองแล้ว และ Meta ยอมความกับโจทก์คนหนึ่ง จึงเหลือสู้กับอีกคน ถ้าไม่มีใครยอมความเพิ่ม การแถลงเปิดคดีจะเริ่มสัปดาห์หน้า

คดีอยู่ในสหรัฐฯ และคำตัดสินเป็นเรื่องค่าเสียหายของโจทก์ ไม่ใช่คำสั่งให้แอปเปลี่ยนทั่วโลก ยังไม่มีแหล่งใดยืนยันว่าจะกระทบผู้ใช้ในไทย แต่ถ้าคุณมีลูกวัยรุ่นที่ใช้ Instagram หรือ Snapchat ก็ไม่ต้องรอผลคดี ทั้งสองแอปให้พ่อแม่เชื่อมบัญชีกับลูกเพื่อดูว่าลูกคุยกับใครและใช้แอปนานแค่ไหนได้แล้ว ขั้นตอนทีละเมนู ไทม์ไลน์คดี และจุดที่สื่อรายงานไม่ตรงกันอยู่ด้านล่าง

สรุปประเด็นสำคัญ

• คดีนำร่องคดีที่สอง: ศาลชั้นต้นเขตลอสแอนเจลิส (Los Angeles Superior Court) เริ่มคัดเลือกคณะลูกขุนเมื่อ 28 ต.ค. 2026 ในคดีของวัยรุ่น 2 คนที่ใช้ชื่อย่อ S.J. และ K.D.B. โดยผู้พิพากษา Carolyn Kuhl สั่งให้ลูกขุนชุดเดียวพิจารณาทั้งสองคดี
• จำเลยที่เหลือคือ Meta และ Snap: TikTok และ YouTube ยอมความกับโจทก์ทั้งสอง Meta ยอมความกับ S.J. จึงสู้คดีเฉพาะของ K.D.B. ส่วน Snap สู้คดีต่อหน้าลูกขุนเป็นครั้งแรก
• ต่อจากคดีแรกเมื่อมีนาคม: 25 มี.ค. 2026 ลูกขุนศาลเดียวกันตัดสินให้ Meta และ YouTube จ่าย 6 ล้านดอลลาร์ในคดีของ K.G.M. ทั้งสองบริษัทอุทธรณ์ และ Meta ยกเรื่องกฎหมาย Section 230 ขึ้นสู้
• กำหนดการ: แถลงเปิดคดี 4 พ.ย. 2026 ถ้าไม่มีการยอมความเพิ่ม และคาดว่า Zuckerberg, Adam Mosseri หัวหน้า Instagram และ Spiegel จะขึ้นให้การตั้งแต่กลางเดือนพฤศจิกายน ทุกข้อในคดีนี้ยังเป็นข้อกล่าวหา

ใครฟ้องใคร และกล่าวหาว่าอะไร

โจทก์ทั้งสองยื่นฟ้องตั้งแต่ปี 2023 และเรียกค่าเสียหายเชิงชดเชยกับค่าเสียหายเชิงลงโทษโดยไม่ระบุจำนวน ตามที่ Reuters รายงาน รายละเอียดของแต่ละคนจากรายงานของ Reuters, AFP และ ABC News มีดังนี้

Reuters ยังรายงานว่าโจทก์เล่าว่าเสียสมาธิในการเรียน และทำร้ายตัวเองด้วยวิธีที่เห็นจากวิดีโอบนโซเชียลมีเดีย

คดีนี้เกี่ยวกับคำตัดสินเมื่อเดือนมีนาคมอย่างไร

ทั้งสองคดีอยู่ในคดีกลุ่มเดียวกันที่ศาลแคลิฟอร์เนียรวมไว้ให้ผู้พิพากษาคนเดียวดูแล (Judicial Council Coordinated Proceeding หรือ JCCP 5255) โดยมีผู้พิพากษา Carolyn Kuhl เป็นผู้ดูแล ABC News ระบุว่าคดีใหม่พิจารณาในห้องพิจารณาเดียวกับคดีแรก ศาลเลือกคดีบางคดีขึ้นพิจารณาก่อนเป็น "คดีนำร่อง" เพื่อให้ทั้งโจทก์และจำเลยเห็นว่าลูกขุนจะมองหลักฐานแบบไหน

คดีแรกเป็นของหญิงสาวที่ใช้ชื่อย่อ K.G.M. ซึ่งเริ่มดู YouTube ตั้งแต่อายุ 6 ปีและเล่น Instagram ตั้งแต่อายุ 9 ปี ตามที่เธอให้การในศาล 6abc (ABC) รายงานว่าเมื่อ 25 มี.ค. 2026 ลูกขุนเห็นว่า

• Meta และ YouTube ประมาทเลินเล่อในการออกแบบหรือดำเนินงานแพลตฟอร์ม และความประมาทนั้นเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้เธอได้รับความเสียหาย
• ทั้งสองบริษัทเตือนถึงอันตรายต่อผู้เยาว์ไม่เพียงพอ
• ค่าเสียหายเชิงชดเชย 3 ล้านดอลลาร์ และค่าเสียหายเชิงลงโทษอีก 3 ล้านดอลลาร์ หลังลูกขุนเห็นว่ามีการกระทำโดยเจตนาร้าย กดขี่ หรือฉ้อฉล โดย Meta รับผิด 70% และ YouTube 30% (ค่าเสียหายเชิงลงโทษแบ่งเป็น Meta 2.1 ล้านดอลลาร์ YouTube 9 แสนดอลลาร์)
• ลูกขุนใช้เวลาปรึกษากันกว่า 40 ชั่วโมง

Snap และ TikTok ยอมความกับ K.G.M. ก่อนเริ่มพิจารณาคดีแรก ตามข้อมูลใน Wikipedia ผู้พิพากษาปฏิเสธคำร้องของจำเลยหลังคำตัดสินในเดือนมิถุนายน 2026 และทั้งสองบริษัทยื่นอุทธรณ์ในเดือนกรกฎาคม Reuters รายงานว่า Meta อุทธรณ์โดยอ้างว่า Section 230 ควรกันคดีนี้ไว้ตั้งแต่แรก และถ้า Meta ชนะ ก็อาจทำให้คดีอีกหลายพันคดีสะดุด

ระหว่างสองคดีนี้ยังมีคดีนำร่องอีกคดีที่ไม่ได้ถึงลูกขุน คือคดีของ R.K.C. ที่ Snap, TikTok และ YouTube ยอมความ แล้วโจทก์ถอนข้อกล่าวหาต่อ Meta Meta จึงไม่ต้องขึ้นศาลทั้งที่ไม่ได้ยอมความ (AFP) และ Bloomberg Law รายงานว่าโจทก์อีกคนที่ใช้ชื่อย่อ P.M-Y. ถอนฟ้องก่อนคดีเดือนตุลาคม โดยทนายของเธออ้างถึงแรงกดดันจากการขึ้นศาล

สรุปความเชื่อมโยงแบบสั้น ๆ คือ คดีเดือนมีนาคมพิสูจน์แล้วว่าข้อกล่าวหาเรื่อง "ออกแบบให้ติด" ผ่านด่านไปถึงคำตัดสินของลูกขุนได้ คดีนี้จะบอกว่าผลแบบนั้นเกิดซ้ำได้หรือไม่ กับจำเลยรายใหม่อย่าง Snap และกับโจทก์ 2 คนพร้อมกัน

ฟีเจอร์ไหนบ้างที่ถูกกล่าวหา

ด่านแรกของคดีแบบนี้คือ Section 230 ของกฎหมาย Communications Decency Act ปี 1996 ซึ่งโดยทั่วไปคุ้มครองแพลตฟอร์มจากความรับผิดต่อเนื้อหาที่ผู้ใช้โพสต์ บริษัทโซเชียลมีเดียจึงมักยกกฎหมายนี้ขึ้นสู้ แต่เมื่อ 5 พ.ย. 2025 ผู้พิพากษา Kuhl เห็นว่าข้อกล่าวหาส่วนใหญ่พุ่งเป้าไปที่วิธีออกแบบและตั้งค่าบริการ ไม่ใช่เนื้อหาที่คนอื่นโพสต์ คดีจึงเดินหน้าได้ ในคดีแรกลูกขุนถูกสั่งไม่ให้พิจารณาเนื้อหาของโพสต์และวิดีโอ คดีนี้จึงเป็นการพิจารณาตัวแอป ไม่ใช่สิ่งที่คนโพสต์

ฟีเจอร์ที่ฝ่ายโจทก์ยกขึ้นมา ตามที่สื่อรายงาน

คำอธิบาย Snapstreaks ในตารางมาจากหน้าช่วยเหลือของ Snapchat เอง ซึ่งระบุว่าเมื่อ streak ใกล้หมดอายุจะมีรูปนาฬิกาทรายขึ้นมาเตือน

บริษัทตอบว่าอะไร

• Meta: บอก ABC News ว่า "เราไม่เห็นด้วยกับข้อกล่าวหาเหล่านี้และจะต่อสู้ในศาล" ระบุว่า K.D.B. "ใช้ TikTok มากกว่า Instagram หรือ Facebook มาก" และสถานการณ์ส่วนตัวของเธอเป็นปัจจัยสำคัญ Meta บอก Reuters ว่าสร้างระบบป้องกันในแพลตฟอร์มมาตลอดสิบปี และสุขภาพจิตของคนหนุ่มสาว "เกิดจากหลายปัจจัย" เมื่อเดือนกรกฎาคม Meta เคยบอก AFP ว่า "เราจะไม่ถอยจากการปกป้องตัวเองในคดีที่ไม่มีมูล"
• Snap: จะต่อสู้ว่า Snapchat ต่างจาก Instagram และ Facebook เพราะเป็นแอปส่งข้อความเป็นหลัก โฆษกบอก ABC News ว่า Snapchat "ถูกสร้างต่างจากโซเชียลมีเดียแบบดั้งเดิม" เปิดมาเจอกล้องแทนฟีด และข้อกล่าวหา "บิดเบือนประสบการณ์ของโจทก์บน Snapchat อย่างสิ้นเชิง" ส่วนที่บอก AFP คือ "เราเชื่อว่าหลักฐานจะแสดงว่าเราให้ความสำคัญกับชุมชนของเราเป็นอันดับแรก"

จะเกิดอะไรต่อ

• 4 พ.ย. 2026: แถลงเปิดคดี ถ้าไม่มีการยอมความเพิ่ม
• ตั้งแต่กลางเดือนพฤศจิกายน: คาดว่า Zuckerberg, Mosseri และ Spiegel จะขึ้นให้การ ทุกแหล่งใช้คำว่า "คาดว่า" จึงยังไม่แน่นอน ในคดีแรก Zuckerberg และ Mosseri ขึ้นให้การมาแล้ว
• ก่อนวันหยุดเดือนธันวาคม: ผู้พิพากษาคาดว่าคดีจะจบในช่วงนี้ ตามที่ Bloomberg Law รายงาน ส่วน Reuters บอกว่าคดีน่าจะใช้เวลาหลายสัปดาห์
• หลังจากนั้น: ไม่ว่าผลจะออกมาอย่างไร ฝ่ายที่แพ้อุทธรณ์ได้ และคดีของ K.G.M. ยังอยู่ในชั้นอุทธรณ์ ศาลรัฐบาลกลางในแคลิฟอร์เนียยังมีคดีอีกกว่า 3,800 คดีจากรัฐ เขตการศึกษา และบุคคล (Reuters) ซึ่งแยกจากคดีกลุ่มนี้

คนไทยเกี่ยวไหม

คดีนี้ฟ้องในศาลรัฐแคลิฟอร์เนียโดยโจทก์ชาวอเมริกัน คำตัดสินของลูกขุนจะกำหนดค่าเสียหายให้โจทก์ ไม่มีแหล่งใดที่ ReadEval ตรวจระบุว่าผลคดีจะทำให้ Instagram หรือ Snapchat ในไทยเปลี่ยนไป

การเปลี่ยนแปลงที่ชัดกว่ามาจากข้อตกลงยอมความที่ Meta ทำกับอัยการสูงสุดของรัฐต่าง ๆ ในสหรัฐฯ เมื่อปลายเดือนสิงหาคม ซึ่ง BleepingComputer รายงานว่ามีมูลค่าสูงสุดราว 18,000 ล้านดอลลาร์ใน 10 ปี และ ณ วันที่ 26 ส.ค. 2026 ยังรอศาลอนุมัติ ข้อตกลงนี้มีมาตรการสำหรับบัญชีวัยรุ่นอายุต่ำกว่า 18 ปีบน Facebook และ Instagram เช่น

• จำกัดเวลาใช้งานวันละ 2 ชั่วโมงเป็นค่าเริ่มต้น ปิดได้เมื่อพ่อแม่อนุญาต และจะลดเหลือ 1 ชั่วโมงถ้า YouTube และ TikTok ยอมทำแบบเดียวกัน
• บล็อกการใช้แอปช่วงเที่ยงคืนถึง 6 โมงเช้าเป็นค่าเริ่มต้น
• ปิดการแจ้งเตือนส่วนใหญ่ช่วง 4 ทุ่มถึง 7 โมงเช้าและในเวลาเรียน
• ซ่อนยอดไลก์ และบล็อกฟิลเตอร์เลียนแบบศัลยกรรมความงาม

BleepingComputer อธิบายว่าเป็นข้อตกลงกับรัฐในสหรัฐฯ และไม่ได้บอกว่าจะใช้นอกสหรัฐฯ ด้วยหรือไม่ ReadEval จึงยังยืนยันไม่ได้ว่ามาตรการเหล่านี้จะมาถึงผู้ใช้ในไทย

สิ่งที่มีอยู่แล้วคือ "บัญชีวัยรุ่น" (Teen Accounts) ของ Meta ซึ่ง TechCrunch รายงานว่าเปิดบน Facebook และ Messenger ทั่วโลกเมื่อ 25 ก.ย. 2025 หลังเริ่มที่ Instagram ในปี 2024 บัญชีแบบนี้ให้วัยรุ่นรับข้อความเฉพาะจากคนที่ตัวเองติดตามหรือเคยคุยด้วย เตือนให้ออกจากแอปเมื่อใช้ครบ 1 ชั่วโมงต่อวัน และเปิดโหมดเงียบ (Quiet mode) ช่วงกลางคืน วัยรุ่นอายุต่ำกว่า 16 ปีต้องได้รับอนุญาตจากพ่อแม่ก่อนเปลี่ยนการตั้งค่าเหล่านี้ ReadEval ไม่พบประกาศของ Meta ที่ระบุชื่อประเทศไทยโดยตรง

พ่อแม่ตั้งค่าอะไรได้บ้างตอนนี้

ขั้นตอนด้านล่างอ้างจากหน้าทางการของ Meta และ Snap ณ วันที่ 28 ต.ค. 2026 ReadEval ไม่ได้ทดลองกดในบัญชีจริง ชื่อเมนูในแอปของคุณอาจต่างไปบ้าง และทั้งสองระบบต้องให้ลูกกดยอมรับเอง พ่อแม่เปิดฝ่ายเดียวไม่ได้

1. Instagram และ Facebook: ระบบดูแล (Supervision) ผ่าน Family Center ของ Meta

1. เปิด Family Center ในแอป Instagram หรือ Facebook (หรือที่ familycenter.meta.com) แล้วสร้างคำเชิญ (invite) ส่งให้ลูก หรือให้ลูกเป็นฝ่ายส่งคำขอมา
2. รอลูกกดยอมรับ ระบบดูแลจะเริ่มทำงานหลังจากนั้น
3. ตั้งว่าใครส่งข้อความหรือติดตามลูกได้ และลูกเห็นเนื้อหาแบบไหน
4. ตั้งเวลาใช้งานรายวัน โหมดนอน (sleep mode) และการเตือนให้พัก หรือบล็อกแอปชั่วคราว
5. ดูภาพรวมจากหน้า dashboard

ตามหน้า Family Center พ่อแม่จะเห็นเวลาที่ลูกใช้แอป รายชื่อคนที่ลูกติดตามและคนที่ติดตามลูก และจะได้รับแจ้งถ้าลูกค้นคำเกี่ยวกับการฆ่าตัวตายหรือทำร้ายตัวเองซ้ำ ๆ ในเวลาสั้น ๆ แต่จะไม่เห็นเนื้อหาข้อความ วัยรุ่นหนึ่งคนมีผู้ดูแลได้คนเดียว และพ่อแม่หนึ่งคนดูแลได้สูงสุด 5 บัญชี หน้าช่วยเหลือของ Instagram ระบุว่าระบบดูแลใช้กับวัยรุ่นอายุ 13–17 ปี

2. Snapchat: Family Center

1. พ่อแม่สมัครบัญชี Snapchat ของตัวเอง
2. แลกชื่อผู้ใช้กับลูก ค้นหากันจากช่องค้นหาที่มุมซ้ายบนของหน้ากล้อง แล้วกดรับเป็นเพื่อนกันทั้งสองฝ่าย
3. เปิด Family Center โดยพิมพ์คำว่า "family", "parent" หรือ "safety" ในช่องค้นหา หรือเข้าที่ Settings (รูปเฟือง) ในหน้าโปรไฟล์
4. ส่งคำเชิญให้ลูก แล้วให้ลูกกด Accept ในการ์ดคำเชิญ

ตามหน้าของ Snap พ่อแม่จะเห็นรายชื่อเพื่อนของลูกและเพื่อนใหม่ที่เพิ่มใน 7 วันล่าสุด เห็นว่าลูกแชตกับใคร (แต่ไม่เห็นเนื้อหาแชต) เห็นเวลาเฉลี่ยที่ใช้แอปแยกตามฟีเจอร์ จำกัดเนื้อหาอ่อนไหว ปิดการตอบของ My AI ขอดูตำแหน่งของลูก และรายงานบัญชีที่น่าสงสัยได้ หน้าทางการที่ ReadEval อ่านไม่ได้พูดถึงการตั้งเพดานเวลาใช้งานรายวันใน Snapchat และไม่ได้ระบุว่าใช้ได้ในประเทศใดบ้าง

สื่อรายงานไม่ตรงกันตรงไหน

ข่าวที่เกี่ยวข้องบน ReadEval

• คดีอีกชุดที่เป็นคนละคดีกับคดีนี้: อัยการสูงสุดรัฐนิวยอร์กกล่าวหาว่า TikTok ให้วัยรุ่นบางส่วนกดปุ่มรีเซ็ตฟีดที่ไม่ทำงาน และ NPR เปิดคำให้การพนักงานในคดีรวมระดับรัฐบาลกลาง อ่านได้ใน ข่าวเอกสารศาลคดี TikTok
• อีกทางหนึ่งของการแก้ปัญหาเดียวกันคือห้ามเด็กใช้โซเชียลไปเลย ออสเตรเลียห้ามเด็กอายุต่ำกว่า 16 ปีมีบัญชีมาเกือบปี และกำลัง เตรียมฟ้องแพลตฟอร์มที่ยังปล่อยเด็กมีบัญชี ส่วนยุโรปมี กรีซและนอร์เวย์ ที่กำลังออกกฎของตัวเอง
• Meta ยังแพ้คดีที่นิวเม็กซิโก ซึ่งเป็นเรื่องการหลอกผู้ใช้เกี่ยวกับข้อมูลส่วนตัว ไม่ใช่เรื่องวัยรุ่นติดแอป รายละเอียดอยู่ใน ข่าวค่าปรับ 25,000 ล้านดอลลาร์