รายงาน FATF ชี้ตึกแก๊งสแกมใช้ AI และระบบโอนเงินทันที เงินเหยื่อหายจากบัญชีได้ใน 2 นาที

ลองนึกภาพคนหนุ่มสาวที่เห็นโฆษณางานรายได้ดีในต่างประเทศ เดินทางไปถึงแล้วกลับถูกกักตัวไว้ในอาคาร และถูกบังคับให้นั่งแชตหลอกคนแปลกหน้า อีกฝั่งของจอคือคนที่เชื่อว่ากำลังคุยกับคนรักหรือที่ปรึกษาการลงทุน พอเขากดโอน เงินอาจออกจากบัญชีไปได้ในเวลาแค่ 2 นาที นี่คือภาพที่ FATF หน่วยงานระหว่างประเทศที่กำหนดมาตรฐานต้านการฟอกเงิน วาดไว้ในรายงานฉบับใหม่เรื่องตึกแก๊งสแกม (scam compound)

รายงานนี้ไล่ตามเส้นทางเงินของแก๊งตั้งแต่หาคนมาทำงาน หาเหยื่อ จนถึงฟอกเงินออกไป FATF ประเมินว่าในเมียนมาประเทศเดียวมีคนราว 120,000 คนถูกบังคับให้หลอกคนทางออนไลน์ หลายคนถูกล่อด้วยประกาศงานปลอมแล้วถูกพาข้ามแดน ส่วนเหยื่อที่เสียเงินกระจายอยู่แทบทั่วโลก

เงินของเหยื่อไม่ได้ไปถึงหัวหน้าแก๊งตรง ๆ แต่ถูกส่งต่อเป็นทอด ๆ เหมือนวิ่งผลัด ผ่านบัญชีม้า เงินสด ผู้รับโอนนอกระบบ และเงินคริปโต ยิ่งส่งต่อหลายมือ ยิ่งตามยาก ต่างจากวิ่งผลัดตรงที่ไม้ผลัดถูกแตกเป็นหลายก้อนและเปลี่ยนรูปไปเรื่อย ๆ ระหว่างทาง FATF ยังชี้ว่าระบบโอนเงินทันที โซเชียลมีเดีย ดีปเฟก (deepfake) และ AI ทำให้แก๊งหลอกคนได้ถูกลงและเร็วขึ้น

เรื่องนี้ใกล้ตัวคนไทยกว่าที่คิด ตึกสแกมหลายแห่งอยู่ฝั่งเมียนมาติดชายแดนไทย และรายงานยกตัวอย่างปฏิบัติการของสหรัฐฯ ที่ช่วยให้มีการจับกุมในไทย ข้อความชวนลงทุนเทรดหุ้น ชวนหารายได้พิเศษ หรือหลอกให้รักแล้วโอนเงิน ก็เป็นรูปแบบที่ศูนย์ AOC 1441 ของไทยเตือนอยู่เป็นประจำ

FATF บอกว่า 24–72 ชั่วโมงแรกหลังพบว่าถูกหลอกคือช่วงสำคัญที่สุดในการอายัดและตามเงินคืน ถ้าคุณหรือคนในบ้านโอนเงินไปแล้ว ให้โทรแจ้งธนาคารหรือสายด่วน 1441 ทันที อย่ารอให้ถึงพรุ่งนี้ ด้านล่างมีขั้นตอนแจ้งเหตุจากหน่วยงานไทย เส้นทางเงินของแก๊ง ตัวอย่างจากหลายประเทศ และจุดที่แหล่งข่าวให้ตัวเลขไม่ตรงกัน

สรุปประเด็นสำคัญ

• รายงานฉบับแรกที่เจาะเรื่องเงินของตึกสแกม: FATF เผยแพร่รายงาน Combating End-to-End Illicit Financial Flows linked to Scam Compounds เมื่อ 5 พ.ย. 2026 จากกรณีศึกษาเกือบ 120 กรณีในกว่า 60 ประเทศและดินแดน และพบกิจกรรมของตึกสแกมในแอฟริกา ยุโรป อเมริกา และเอเชีย
• ความเสียหายระดับหลายหมื่นล้านดอลลาร์ต่อปี: เป็นตัวเลขของตึกสแกมเอง ส่วนเศรษฐกิจการฉ้อโกงทั้งโลก Infosecurity Magazine รายงานว่ารายงานประเมินไว้ราว 500,000 ล้านดอลลาร์ต่อปี
• คนทำงานถูกบังคับ: ราว 120,000 คนในเมียนมาประเทศเดียว และพบคนจากอย่างน้อย 80 ประเทศและดินแดนในตึกสแกมแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
• เงินหายเร็วมาก: ระบบโอนเงินทันทีทำให้เงินออกจากบัญชีเหยื่อได้ในเวลาเพียง 2 นาที FATF จึงย้ำว่า 24–72 ชั่วโมงแรกสำคัญที่สุด
• คริปโตเป็นช่องฟอกเงินหลัก: บางตึกมีโต๊ะแลกคริปโตนอกตลาด (OTC) อยู่ข้างใน และกรณีหนึ่งตามเงินเหยื่อได้กว่า 100 ล้านดอลลาร์ไปยังกลุ่มกระเป๋าคริปโตที่ผูกกับตึกเดียว
• สิ่งที่คุณทำได้: โทรแจ้งธนาคารหรือ 1441 ทันทีที่รู้ตัว แจ้งความที่ thaipoliceonline.go.th และไปพบพนักงานสอบสวนภายใน 7 วัน

ตึกแก๊งสแกมคืออะไร และย้ายไปอยู่ที่ไหน

ตึกสแกมคืออาคารหรือกลุ่มอาคารที่แก๊งใช้เป็นสำนักงานหลอกคนทางออนไลน์แบบโรงงาน มีคนทำงานเป็นกะ มีบทพูด และมีฝ่ายรับเงิน AML Intelligence สรุปจากรายงานว่าแบบที่มีหลักฐานมากที่สุดคือตึกขนาดใหญ่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งพบคนจากอย่างน้อย 80 ประเทศและดินแดนทำงานอยู่ ตามรายงานของ FinTech Global คนจำนวนมากถูกล่อด้วยประกาศงานปลอม ถูกพาข้ามแดน แล้วถูกกักตัวด้วยหนี้ การขัง ความรุนแรง การทรมาน และการข่มขู่

ภาพนี้กำลังเปลี่ยนไป เมื่อเจ้าหน้าที่หลายประเทศกดดันหนักขึ้น แก๊งก็แตกตัวเป็นกลุ่มเล็กที่ย้ายที่ได้ง่าย Infosecurity Magazine ยกตัวอย่างจากรายงานว่ามีการตั้งฐานในบ่อนกาสิโนที่ดัดแปลง ห้องเช่า อพาร์ตเมนต์ ร้านกาแฟ และแม้แต่ในรถที่กำลังวิ่ง FATF จึงขอให้ประเทศต่าง ๆ เลิกมองแค่ตัวอาคาร แล้วไล่ตามคนคุม คนหาคน และเครือข่ายค้ามนุษย์ที่อยู่เบื้องหลังแทน

เงินของเหยื่อเดินทางอย่างไร

รายงานแบ่งเส้นทางเงินเป็นแบบจำลอง 7 ขั้น AML Intelligence รายงานรายละเอียด 4 ขั้นแรก และระบุว่าแก๊งใช้บัญชีโซเชียลมีเดียและแอปแชตในทั้ง 4 ขั้น

ที่มา: AML Intelligence สรุปจากรายงาน FATF (ขั้นที่ 5–7 ไม่มีในรายงานข่าว)

หลังเหยื่อโอน เงินจะถูกส่งต่อผ่านเงินสด บัญชีม้า ผู้ให้บริการโอนเงินนอกระบบ และสินทรัพย์ดิจิทัล FATF ระบุว่าคริปโตคือช่องฟอกเงินหลัก และพบโต๊ะซื้อขายคริปโตนอกตลาด (OTC) ที่ตั้งอยู่ในตึกสแกมเอง Crypto Briefing รายงานกรณีที่การวิเคราะห์บล็อกเชนตามเงินเหยื่อได้กว่า 100 ล้านดอลลาร์ไปยังกลุ่มกระเป๋าคริปโตที่ผูกกับตึกเดียว และ FinTech Global ระบุว่ารายงานตามเงินก้อนนั้นต่อจนถึงจุดที่แลกเป็นเงินสด

ปัญหาคือเวลา ระบบโอนเงินทันทีที่ทำให้ชีวิตเราสะดวกก็ถูกแก๊งใช้เหมือนกัน เงินออกจากบัญชีเหยื่อได้ในเวลาเพียง 2 นาที ขณะที่ AML Intelligence รายงานว่าเหยื่อใช้เวลาเฉลี่ยราว 20 ชั่วโมงกว่าจะรู้ตัว เมื่อเงินถูกถอนเป็นเงินสด ส่งไปต่างประเทศ หรือแลกเป็นคริปโตแล้ว FinTech Global สรุปจากรายงานว่าเงินมักตามคืนไม่ได้

AI เข้ามาเกี่ยวตรงไหน

FATF จัดให้โซเชียลมีเดียและเทคโนโลยีใหม่อย่าง AI เป็นตัวเร่งสำคัญ ดีปเฟก เนื้อหาที่สร้างด้วย AI และระบบอัตโนมัติทำให้แก๊งหลอกได้ถูกลง เร็วขึ้น และจับได้ยากขึ้น Giles Thomson ประธาน FATF กล่าวว่าอาชญากร "กำลังใช้ AI และเทคโนโลยีอื่นเป็นอาวุธ" และเจ้าหน้าที่ "ต้องรีบปรับปรุงและเร่งการรับมือ"

ควรรู้ไว้ว่า AML Intelligence ตั้งข้อสังเกตว่าเรื่อง AI ในรายงานพูดเป็นแนวโน้มทั่วไป ไม่ได้มีตัวเลขเจาะจงว่าตึกสแกมใช้ AI มากแค่ไหน ส่วนตัวอย่างการใช้ดีปเฟกหลอกคนในชีวิตจริง ReadEval เคยเล่าไว้ในข่าวมิจฉาชีพปลอมเป็น Jon Bon Jovi ส่งคลิปทำท่าตามสั่ง

ตัวอย่างจากหลายประเทศที่รายงานยกมา

FinTech Global สรุปกรณีศึกษาจากรายงานไว้ 3 ตัวอย่าง

ตัวอย่างจากสหราชอาณาจักรสะท้อนแนวคิดหลักของรายงาน คือหยุดเงินก่อนออกจากบัญชี ไม่ใช่ตามเก็บทีหลัง

FATF ขอให้ประเทศต่าง ๆ ทำอะไร

รายงานบอกว่าประเทศส่วนใหญ่ทำงาน "ปลายน้ำ" ได้ดีกว่า เช่น ตามทรัพย์สินและสกัดเงินที่เหยื่อโอน แต่ควรเพิ่มงาน "ต้นน้ำ" คือจับสัญญาณเตือนก่อนเงินจะขยับ เช่น โฆษณาหลอกลวง การรับสมัครคน โดเมนอันตราย และเบอร์โทรที่น่าสงสัย FATF ออกหลักการ 6 ข้อ

1. เล็งหัวหน้า คนคุม คนหาคน และเครือข่ายค้ามนุษย์ ไม่ใช่แค่ตัวอาคาร
2. ตัดเส้นทางการเงินตั้งแต่ต้นจนจบ รวมถึงหยุด ตาม อายัด และคืนเงินเหยื่อ
3. ให้ธนาคาร บริษัทเทคโนโลยี ค่ายมือถือ และเจ้าหน้าที่แลกข้อมูลกัน
4. ทำงานข้ามพรมแดนให้เร็ว เพราะ 24–72 ชั่วโมงแรกสำคัญที่สุดในการอายัดเงิน
5. ให้ความสำคัญกับผู้เสียหาย ทั้งคนที่เสียเงินและคนที่ถูกค้ามนุษย์เข้าไปทำงาน
6. ปรับวิธีรับมือต่อเนื่อง เพราะแก๊งย้ายที่ เปลี่ยนชื่อ และใช้เครื่องมือใหม่ตลอด

AML Intelligence รายงานว่า FATF จะทำงานกับภาครัฐและเอกชนถึงกุมภาพันธ์ 2027 เพื่อหาวิธีรับมือการฉ้อโกงออนไลน์ที่ขยายผลได้ และรายงานฉบับนี้เป็นขั้นแรกของแผนต่อต้านการฉ้อโกงที่ใหญ่กว่านั้น

ไทยเกี่ยวข้องอย่างไร

รายงานข่าวที่สรุปเรื่องนี้ไม่ได้ให้ตัวเลขคนไทยที่เป็นเหยื่อหรือถูกพาไปทำงานในตึกสแกม ReadEval จึงยืนยันตัวเลขส่วนนี้ไม่ได้ สิ่งที่ยืนยันได้มีดังนี้

• ชายแดนไทย–เมียนมา: ตึกสแกมจำนวนมากอยู่ฝั่งเมียนมาติดชายแดนไทย InfoQuest รายงานว่าที่ประชุมสภาความมั่นคงแห่งชาติ (สมช.) มีมติเมื่อ 4 ก.พ. 2025 ให้ตัดไฟฟ้า อินเทอร์เน็ต และน้ำมัน 5 จุดตามแนวชายแดนที่สงสัยว่าเป็นฐานของแก๊ง เริ่ม 9.00 น. ของ 5 ก.พ. 2025 รวมถึงจุดที่เมียวดี รัฐกะเหรี่ยง และท่าขี้เหล็ก รัฐฉาน
• การจับกุมในไทย: FinTech Global ระบุว่าปฏิบัติการของสหรัฐฯ ที่รายงานยกมาช่วยให้มีการจับกุมในไทย แต่ไม่ได้ระบุจำนวนคนหรือวันที่
• ไทยมีช่องทางรับแจ้งแล้ว: ศูนย์ AOC 1441 ของกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม เปิดให้บริการตั้งแต่ 1 พ.ย. 2023 ทุกวันตลอด 24 ชั่วโมง ทำงานร่วมกับตำรวจ ดีเอสไอ ปปง. ธนาคารแห่งประเทศไทย และ กสทช.

ถ้าโอนเงินให้มิจฉาชีพไปแล้ว ทำอะไรก่อน

ขั้นตอนนี้มาจากหน้าศูนย์ AOC 1441 ของกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม และอินโฟกราฟิกของธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.)

1. โทรทันที: โทรสายด่วนของธนาคารที่คุณใช้โอน หรือโทร 1441 แล้วกด 1 เพื่อขอระงับบัญชีต้องสงสัย เจ้าหน้าที่ AOC จะโอนสายไปให้ธนาคารยืนยันตัวตนคุณ แล้วบันทึกเลข Bank Case ID ให้
2. เตรียมข้อมูลก่อนโทร: ชื่อ-นามสกุลและเลขบัตรประชาชน บัญชีที่คุณใช้โอน (ธนาคาร เลขบัญชี วันและเวลา) บัญชีปลายทางของคนร้าย ไทม์ไลน์ของเหตุการณ์ ช่องทางหรือแพลตฟอร์มที่คนร้ายติดต่อมา และเบอร์โทรที่จะรับ SMS จากตำรวจ ถ้าโอนหลายธนาคาร เตรียมข้อมูลของทุกธนาคาร
3. แจ้งความ: เมื่อแจ้งผ่าน 1441 ข้อมูลจะถูกส่งเข้าระบบ Thai Police Online และคุณจะได้ SMS พร้อม Police Case ID ภายใน 24 ชั่วโมง ถ้าแจ้งเองทางออนไลน์ ให้เข้าที่ thaipoliceonline.go.th เท่านั้น
4. รีบให้ตำรวจรับเรื่อง: ธปท. ระบุว่าธนาคารระงับธุรกรรมชั่วคราวได้ไม่เกิน 72 ชั่วโมง ตำรวจต้องแจ้งธนาคารเพื่อระงับต่อ
5. ไปพบพนักงานสอบสวนภายใน 7 วัน: AOC ย้ำว่าคดีหลอกลวงออนไลน์เป็นคดีอาญา แม้ระงับบัญชีและแจ้งความออนไลน์แล้ว ผู้เสียหายก็ต้องไปพบพนักงานสอบสวนที่สถานีตำรวจ
6. ถ้ารอสายนาน อย่าวางแล้วโทรใหม่: AOC เตือนว่าถ้าโทรใหม่ คุณจะต้องไปต่อคิวท้ายสาย

ระวังสองเรื่อง AOC ระบุว่าให้บริการทางสายด่วน 1441 ช่องทางเดียว ไม่มีช่องทางติดต่อทางโซเชียลมีเดีย เพจหรือบัญชีที่อ้างเป็น AOC แล้วทักมาจึงไม่ใช่ของจริง และคนที่ติดต่อมาเสนอ "ตามเงินคืน" โดยขอค่าธรรมเนียมก่อนมักเป็นมิจฉาชีพซ้ำสอง ดูรายละเอียดในข่าวผลสำรวจ ITRC ชี้เหยื่อมิจฉาชีพจำนวนมากโดนหลอกซ้ำ

สังเกตเหยื่อล่อแบบไหน

รูปแบบเหล่านี้ตรงกับที่ FATF อธิบายและที่ AOC 1441 เตือนในประกาศของศูนย์

• ชวนทำงานหรือหารายได้พิเศษ: งานง่ายรายได้สูง หรืองานต่างประเทศที่ออกค่าเดินทางให้ FATF ระบุว่าคนที่ถูกพาไปทำงานในตึกสแกมจำนวนมากมาจากประกาศงานปลอม และ AOC เคยเตือนกรณีลวงหารายได้พิเศษที่เสียหายหลายล้านบาท
• หลอกให้รักแล้วโอนเงิน: คนแปลกหน้าที่ทักมาตีสนิทจนคุณไว้ใจ แล้วค่อยชวนลงทุนหรือขอให้โอนเงิน AOC เคยเตือนกรณีแบบนี้ควบคู่กับการลวงหารายได้พิเศษ
• ชวนลงทุนเทรดหุ้นหรือคริปโต: สัญญาว่าได้กำไรแน่นอน ให้โหลดแอปหรือเข้าเว็บที่ไม่ใช่ของบริษัทหลักทรัพย์ที่คุณรู้จัก
• อ้างเป็นตำรวจหรือเจ้าหน้าที่รัฐ: ขู่ว่าบัญชีคุณพัวพันคดี แล้วให้โอนเงิน "ไปตรวจสอบ" ประกาศของ AOC พบว่าคนร้ายมักใช้มุกนี้คู่กับการหลอกลงทุน
• โฆษณาบนโซเชียล: FATF ขอให้แพลตฟอร์มจับโฆษณาหลอกลวงตั้งแต่ต้นทาง เรื่องที่แพลตฟอร์มปล่อยโฆษณาแบบนี้ไว้เคยถูกฟ้องร้องแล้ว ดูข่าวรัฐโรดไอแลนด์ฟ้อง Meta

แหล่งข่าวต่างกันตรงไหน

• เงินหายเร็วแค่ไหน: FinTech Global และ FF News เขียนว่าเงินออกจากบัญชีได้ "ในเวลาเพียง 2 นาที" ส่วน AML Intelligence ให้ภาพเต็มกว่าว่าเงินเดินทางจากบัญชีเหยื่อถึงจุดออกในเวลา 3–5 นาที "บางครั้งเพียง 2 นาที" ตัวเลข 20 ชั่วโมงที่เหยื่อใช้กว่าจะรู้ตัวก็มาจาก AML Intelligence แหล่งเดียว ReadEval ใช้ 2 นาทีเป็นกรณีเร็วที่สุด ไม่ใช่ค่าเฉลี่ย
• 500,000 ล้านดอลลาร์ หรือหลายหมื่นล้าน: สองตัวเลขนี้ไม่ได้ขัดกัน Infosecurity Magazine ระบุว่า 500,000 ล้านดอลลาร์ต่อปีคือค่าประมาณของเศรษฐกิจการฉ้อโกงทั้งโลก ส่วน FinTech Global, FF News และ Crypto Briefing ระบุว่าความเสียหายจากตึกสแกมอยู่ที่ระดับหลายหมื่นล้านดอลลาร์ต่อปี ReadEval จึงไม่ใช้ตัวเลข 500,000 ล้านเป็นความเสียหายของตึกสแกม
• AI สำคัญแค่ไหน: ทุกแหล่งรายงานว่า FATF มองว่า AI และดีปเฟกเป็นตัวเร่ง แต่ AML Intelligence ชี้ว่ารายงานไม่ได้แยกหลักฐานเชิงตัวเลขว่าตึกสแกมใช้ AI มากเพียงใด
• ตัวเลขของสหราชอาณาจักร: FinTech Global ระบุทั้งจำนวนคนถูกหลอกที่ลดลง 41% และความเสียหายที่ลดลง 44% ส่วน FF News ระบุเฉพาะ 44%