Microsoft เลิก Office 365 A1 และอีเมลศิษย์เก่าฟรี มีผลเมื่อสถาบันต่อสัญญาตั้งแต่ปี 2028

หลายคนเรียนจบมาหลายปีแล้ว แต่ยังใช้อีเมลมหาวิทยาลัยรับรหัส OTP ของบางบริการ เก็บงานเก่าไว้ใน OneDrive หรือใช้ล็อกอินเข้าแอปต่าง ๆ อยู่ เมื่อต้นพฤศจิกายน 2026 Microsoft ประกาศว่าจะเลิกแพ็กเกจฟรีที่อยู่เบื้องหลังบริการเหล่านี้หลายตัว ทั้ง Office 365 A1 ที่สถาบันการศึกษาแจกให้นักเรียนนักศึกษา และอีเมลศิษย์เก่าแบบฟรี แต่ไม่มีอะไรหายในวันพรุ่งนี้ การเปลี่ยนแปลงจะเริ่มในปี 2028 และไม่ได้เกิดพร้อมกันทุกที่

เรื่องนี้เป็นสัญญาระหว่าง Microsoft กับโรงเรียนหรือมหาวิทยาลัย ไม่ใช่กับตัวคุณ ลองนึกถึงหอพักที่มหาวิทยาลัยเช่าเหมาไว้ให้นักศึกษาอยู่ฟรี เจ้าของตึกประกาศเงื่อนไขใหม่ แต่สัญญาเดิมยังใช้ได้จนหมดอายุ แต่ละมหาวิทยาลัยจึงเจอเงื่อนไขใหม่ตอนต่อสัญญาครั้งแรกในปี 2028 หรือหลังจากนั้น ซึ่งไม่ตรงกัน ต่างจากหอพักจริงตรงที่คุณไปต่อรองกับเจ้าของตึกเองไม่ได้ สถาบันเป็นคนเลือกว่าจะจ่ายเพิ่ม เปลี่ยนแพ็กเกจ หรือเลิกให้บริการบางอย่าง

ของที่มาแทนคือแพ็กเกจฟรีตัวใหม่ชื่อ Microsoft 365 Education A0 ได้ Office ทั้งบนเว็บและแบบติดตั้งในเครื่อง พร้อม OneDrive แต่ไม่มีอีเมล ไม่มี SharePoint และไม่มี Teams และมีเงื่อนไขว่าสถาบันต้องซื้อไลเซนส์แบบเสียเงินให้อาจารย์และบุคลากรครบทุกคน และนักเรียนต้องใช้เครื่อง Windows ในการเรียน ส่วนอีเมลศิษย์เก่าจะต้องย้ายไปเป็นแบบเสียเงิน ซึ่งสถาบันอาจเลือกจ่ายหรือไม่ก็ได้

ยังไม่จบแค่นั้น พื้นที่เก็บไฟล์ส่วนกลางฟรี 100TB ที่ทุกสถาบันเคยได้จะถูกยกเลิก ต่อไปพื้นที่จะมาจากจำนวนไลเซนส์ที่จ่ายเงินเท่านั้น สถาบันที่มีไฟล์เยอะจึงอาจต้องซื้อพื้นที่เพิ่มหรือจำกัดโควตาของนักศึกษา ตอนนี้ยังไม่มีข้อมูลว่ามหาวิทยาลัยหรือโรงเรียนไทยแห่งไหนใช้แพ็กเกจใดและจะเลือกทางไหน

ข่าวดีคือคุณมีเวลาเหลือเฟือ สิ่งที่ควรทำคือถามฝ่ายไอทีของสถาบันว่าบัญชีของคุณใช้สิทธิ์แบบไหนและจะเปลี่ยนเมื่อไร ถ้าใช้อีเมลมหาวิทยาลัยกับบัญชีธนาคาร บริการภาครัฐ หรือการล็อกอินโซเชียล ให้ค่อย ๆ ย้ายไปใช้อีเมลส่วนตัว และสำรองไฟล์สำคัญใน OneDrive ไว้ วันที่ทั้งหมด ตารางแพ็กเกจใหม่ และขั้นตอนดาวน์โหลดไฟล์ทีละขั้นอยู่ด้านล่าง

สรุปประเด็นสำคัญ

• ประกาศเมื่อ 5 พ.ย. 2026 บนหน้า Microsoft Learn ชื่อ "Microsoft 365 Education portfolio evolution" และหน้าคำถามที่พบบ่อยของ Microsoft 365 Education
• สามอย่างที่จะเลิก (retire) วันที่ 1 ม.ค. 2028: Office 365 A1, โปรแกรม Student Use Benefit และ Exchange Online for Alumni แบบฟรี
• ไม่ได้หายพร้อมกันวันเดียว: การเปลี่ยนแปลงมีผลเมื่อแต่ละสถาบัน "ต่อสัญญา ขยายสัญญา หรือทำสัญญาใหม่ครั้งแรกตั้งแต่ 1 ม.ค. 2028" สัญญาหลายปีที่คร่อมวันนั้นยังใช้ของเดิมได้จนหมดอายุ
• ของฟรีตัวใหม่คือ Microsoft 365 Education A0: มี Office บนเว็บและเดสก์ท็อป, OneDrive, Minecraft Education แต่ไม่มี Exchange Online (อีเมล), SharePoint Online และ Teams มีเงื่อนไขเรื่องไลเซนส์อาจารย์และเครื่อง Windows
• อีเมลศิษย์เก่า: แบบฟรีต่ออายุไม่ได้ ต้องย้ายไป Exchange Online for Alumni แบบเสียเงินที่เริ่มขาย 1 ม.ค. 2028 Microsoft ยังไม่ได้ประกาศราคา
• พื้นที่ฟรี 100TB ของสถาบันถูกยกเลิก เปลี่ยนเป็นพื้นที่ตามจำนวนไลเซนส์ที่จ่ายเงิน
• นักศึกษาและศิษย์เก่าไทย: ยังไม่มีข้อมูลยืนยันว่าสถาบันไทยแห่งใดได้รับผล ให้ถามฝ่ายไอทีของสถาบันโดยตรง

อะไรจะเลิก และเลิกเมื่อไร

ทั้งสามรายการมีกติกาเหมือนกัน คือสถาบันที่มีสัญญา (Enrollment) อยู่แล้ว ยังใช้และเพิ่มจำนวนไลเซนส์เดิมได้ตลอดอายุสัญญานั้น แต่ "เมื่อต่ออายุหรือสิ้นสุดสัญญา จะต่ออายุหรือขยายไลเซนส์เหล่านี้ไม่ได้" ตามถ้อยคำในหน้าของ Microsoft

Microsoft ยังเขียนไว้ในหน้าคำถามที่พบบ่อยว่า การต่อสัญญาล่วงหน้าเพื่อเลี่ยงกติกาใหม่ "ไม่ได้รับการสนับสนุนหรืออนุญาต" ส่วนอีกหนึ่งการเปลี่ยนแปลงที่มาก่อนคือ ราคาบริการออนไลน์ที่ซื้อผ่านโปรแกรม Academic Volume Licensing จะเป็นราคาเดียวทุกระดับ เริ่มเมื่อสถาบันต่อสัญญาครั้งแรกตั้งแต่ 1 พ.ค. 2027

ทำไมบอกว่า "ไม่ใช่วันเดียวกันทุกที่"

เพราะวันที่ 1 ม.ค. 2028 เป็นแค่จุดเริ่ม ไม่ใช่วันตัดบริการ Microsoft เขียนไว้ชัดว่าการเปลี่ยนแปลงทั้งหมดมีผล "ตอนที่สถาบันต่อสัญญา ขยายสัญญา หรือทำสัญญาใหม่ครั้งแรก ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2028" และตอบในหน้าคำถามว่า สัญญาหลายปีที่ยังไม่หมด "ยังมีผลจนจบอายุสัญญา แม้วันที่ 1 มกราคม 2028 จะอยู่ระหว่างสัญญาก็ตาม"

ยกตัวอย่างให้เห็นภาพ (ตัวอย่างสมมติของ ReadEval) สถาบันที่ต่อสัญญาทุกเดือนกรกฎาคม จะเจอกติกาใหม่ในเดือนกรกฎาคม 2028 ส่วนสถาบันที่เพิ่งทำสัญญาสามปีในปี 2027 อาจยังใช้ของเดิมได้ถึงปี 2030 วันที่จริงของสถาบันคุณจึงมีแค่ฝ่ายไอทีของสถาบันที่รู้

แพ็กเกจใหม่มีอะไรบ้าง

Microsoft จัดแพ็กเกจการศึกษาใหม่เป็น 5 ระดับ แยกฉบับสำหรับอาจารย์ (faculty) กับนักเรียน (student) และเลือกได้ทั้งแบบมีและไม่มี Teams สถาบันจะให้คนแต่ละกลุ่มใช้แพ็กเกจต่างกันก็ได้

ภาพสรุปของ Microsoft ระบุว่าไลเซนส์นักเรียนระดับ A2, A3 และ A5 ราคาต่ำกว่าไลเซนส์อาจารย์มากกว่า 90% แต่ Microsoft ไม่ได้เปิดเผยราคาเป็นตัวเลขบนหน้าประกาศ และนักเรียนไม่ได้เป็นคนจ่ายเองโดยตรง สถาบันเป็นผู้ซื้อและตัดสินใจว่าจะส่งต่อค่าใช้จ่ายอย่างไร

A0 ฟรีจริงไหม มีเงื่อนไขอะไร

ฟรีสำหรับนักเรียน แต่ไม่ใช่ทุกสถาบันจะได้ หน้าของ Microsoft ระบุเงื่อนไขสองข้อ

1. สถาบันต้องซื้อไลเซนส์ให้อาจารย์และบุคลากร "ครบทุกคน" ในระดับ MA2 ขึ้นไป และจะได้ A0 สูงสุด 20 ไลเซนส์ต่อไลเซนส์อาจารย์ที่จ่ายเงิน 1 ไลเซนส์
2. ให้กับนักเรียน "ที่ใช้อุปกรณ์ซึ่งรัน Windows เพื่อการเรียนอยู่จริง" ภาพสรุปของ Microsoft เขียนสั้น ๆ ว่า "For Windows devices only"

ข้อดีคือ A0 มี Office แบบติดตั้งในเครื่อง ซึ่ง A1 เดิมไม่มี (A1 ใช้ได้เฉพาะบนเว็บและมือถือ) แต่สิ่งที่ควรรู้คือ A0 ไม่มี Exchange Online จึงไม่มีกล่องอีเมลมาในแพ็กเกจ ถ้าสถาบันย้ายนักศึกษาจาก A1 ไป A0 แล้วไม่ได้จัดอีเมลให้ทางอื่น อีเมลของสถาบันอาจหายไปด้วย ส่วนนักศึกษาที่ใช้ Mac, Chromebook หรือ iPad เป็นหลักจะเข้าเงื่อนไข A0 หรือไม่ หน้าของ Microsoft ไม่ได้อธิบายรายละเอียดมากกว่าข้อความข้างต้น

อีเมลศิษย์เก่าจะเป็นอย่างไร

Microsoft ใช้คำว่า Exchange Online for Alumni แบบฟรี "จะเลิกในวันที่ 1 มกราคม 2028" และหลังสัญญาของสถาบันหมด ไลเซนส์ฟรี "ต่ออายุหรือขยายไม่ได้" ทางเลือกที่ Microsoft ให้คือ Exchange Online for Alumni แบบเสียเงิน ซึ่งจะเริ่มขายผ่านช่องทาง CSP และ EES ตั้งแต่ 1 ม.ค. 2028

สิ่งที่ยังไม่รู้มีสามข้อ

• ราคา: Microsoft ยังไม่ได้ประกาศราคาของแบบเสียเงิน
• ใครจ่าย: หน้าของ Microsoft บอกว่า "สถาบัน" ควรย้ายผู้ใช้ไปแบบเสียเงิน ไม่ได้บอกว่าศิษย์เก่าต้องจ่ายเอง แต่ละสถาบันจะเลือกจ่ายเอง เก็บเงินศิษย์เก่า หรือเลิกให้บริการก็ได้
• สถาบันไทย: ReadEval ยังไม่พบข้อมูลยืนยันว่าสถาบันไทยแห่งใดใช้ Exchange Online for Alumni แบบฟรีอยู่ บางแห่งอาจให้ศิษย์เก่าใช้อีเมลด้วยวิธีอื่น หรือปิดบัญชีหลังจบอยู่แล้ว

พื้นที่ 100TB หายไปกระทบนักศึกษาอย่างไร

ทุกวันนี้สถาบันได้พื้นที่ส่วนกลาง (pooled storage) ฟรี 100TB แล้วแบ่งให้ผู้ใช้ทุกคน เมื่อต่อสัญญาครั้งแรกตั้งแต่ 1 ม.ค. 2028 พื้นที่ฐาน 100TB นี้จะถูกเอาออก และพื้นที่ส่วนกลางจะมาจากไลเซนส์ที่จ่ายเงินแต่ละใบตามตารางข้างบน ไลเซนส์ A0 ไม่เพิ่มพื้นที่เลย Microsoft แนะนำให้สถาบันประเมินการใช้พื้นที่ แล้วเลือกเปลี่ยนแพ็กเกจ ลดการใช้ ซื้อพื้นที่เพิ่มเป็นชุดละ 10TB หรือย้ายไฟล์เก่าไป Microsoft 365 Archive

ผลต่อนักศึกษาขึ้นกับสถาบัน ReadEval ประเมินว่าสถาบันที่มีนักศึกษามากแต่ซื้อไลเซนส์แบบเสียเงินน้อยอาจต้องลดโควตา OneDrive ของแต่ละคน หรือลบบัญชีของผู้ที่จบไปแล้วเร็วขึ้น นี่เป็นการประเมิน ไม่ใช่สิ่งที่ Microsoft หรือสถาบันใดประกาศ

ฉันควรทำอะไรตอนนี้

ไม่ต้องรีบร้อน แต่เริ่มทยอยทำได้เลย เพราะทุกข้อด้านล่างมีประโยชน์อยู่แล้วแม้ไม่มีข่าวนี้

1. ดูว่าบัญชีของคุณได้ไลเซนส์อะไร

1. ล็อกอินบัญชีของสถาบันที่ office.com หรือ Outlook บนเว็บ
2. คลิกรูปโปรไฟล์มุมขวาบน แล้วเลือก View account ระบบจะเปิดหน้า My Account ของบัญชีที่ทำงานหรือโรงเรียน
3. ไปที่ Subscriptions เพื่อดูรายชื่อไลเซนส์และแอปที่ใช้ได้

ชื่อไลเซนส์ที่แสดงอาจไม่ตรงกับชื่อทางการค้าทุกตัว ถ้าไม่แน่ใจให้ถามฝ่ายไอที

2. ถามฝ่ายไอทีของสถาบัน คำถามที่ควรถาม เช่น บัญชีของฉันใช้ Office 365 A1 หรือ Student Use Benefit ไหม สัญญากับ Microsoft จะต่อครั้งถัดไปเมื่อไร หลังเรียนจบบัญชีจะอยู่ได้นานแค่ไหน และศิษย์เก่าจะยังมีอีเมลหลังปี 2028 หรือไม่

3. ย้ายบัญชีสำคัญออกจากอีเมลสถาบัน ไล่เปลี่ยนอีเมลติดต่อในบัญชีที่สำคัญเป็นอีเมลส่วนตัว เช่น แอปธนาคาร บริการภาครัฐ บัญชีโซเชียลมีเดีย บัญชีร้านค้าออนไลน์ และบริการที่คุณกด "Sign in with Microsoft" ด้วยบัญชีสถาบัน วิธีหาว่าใช้อีเมลนี้สมัครอะไรไว้บ้าง ให้ค้นในกล่องจดหมายด้วยคำอย่าง "verify", "ยืนยัน" หรือ "welcome" ถ้าบริการไหนใช้อีเมลนี้รับรหัสยืนยันตัวตนหรือกู้รหัสผ่าน ให้เปลี่ยนก่อน เพราะถ้าอีเมลถูกปิดเมื่อไร คุณจะกู้บัญชีนั้นไม่ได้

4. สำรองไฟล์ใน OneDrive ตามขั้นตอนในหน้าช่วยเหลือของ Microsoft

1. เปิด OneDrive บนเว็บด้วยบัญชีสถาบัน
2. เลือกไฟล์หรือโฟลเดอร์โดยคลิกวงกลมหน้ารายการ (เลือกทั้งหมดในโฟลเดอร์ได้ด้วยวงกลมที่หัวตาราง หรือกด Ctrl + A)
3. กด Download ที่แถบด้านบน หรือคลิกขวาแล้วเลือก Download ถ้าเลือกหลายรายการ ระบบจะรวมเป็นไฟล์ .zip
4. เลือกที่เก็บไฟล์ในเครื่อง

ข้อจำกัดที่ควรรู้: ดาวน์โหลดแบบ .zip ได้ไม่เกิน 10GB ต่อไฟล์ และรวมไม่เกิน 20GB ต่อครั้ง ดาวน์โหลดได้ไม่เกิน 10,000 ไฟล์ต่อครั้ง ดาวน์โหลดจากมุมมอง Shared โดยตรงไม่ได้ (ต้องเปิดไฟล์แล้วบันทึกสำเนา) และสมุด OneNote ดาวน์โหลดด้วยวิธีนี้ไม่ได้ Microsoft แนะนำให้ใช้ Microsoft Edge หรือ Google Chrome สำหรับบัญชีที่ทำงานหรือโรงเรียน ถ้ามีไฟล์มาก ให้แบ่งดาวน์โหลดทีละโฟลเดอร์

5. สำรองอีเมลที่ต้องเก็บ ถ้าในกล่องจดหมายมีเอกสารสำคัญ เช่น ใบเสร็จ ผลการเรียน หรือหนังสือรับรอง ให้ดาวน์โหลดไฟล์แนบเก็บไว้ ผู้ที่ใช้ Outlook แบบคลาสสิกบน Windows ส่งออกทั้งกล่องจดหมายเป็นไฟล์ .pst ได้ที่ File > Open & Export > Import/Export > Export to a file > Outlook Data File (.pst) ตามหน้าช่วยเหลือของ Microsoft ทั้งนี้ Outlook รุ่นใหม่ (new Outlook) ยังส่งออกแบบนี้ไม่ได้ทุกส่วน และบางสถาบันอาจปิดการเชื่อมต่อจากโปรแกรมภายนอก

สิ่งที่แหล่งข่าวรายงานไม่ตรงกัน

• A1 หยุดขายบนเว็บ 5 พ.ย. 2026: หน้าประกาศหลักของ Microsoft พูดถึงเฉพาะวันหยุดขายผ่านพาร์ทเนอร์ 1 พ.ค. 2027 แต่หน้าคำถามที่พบบ่อยของ Microsoft เองระบุว่าช่องทางซื้อตรงบนเว็บ (web direct) หยุดขายตั้งแต่ 5 พ.ย. 2026 ตรงกับที่ Windows Report และ Neowin รายงาน ReadEval จึงใช้ทั้งสองวัน
• สัญญาที่เริ่มก่อนวันไหนยังใช้ A1 ต่อได้: หน้าประกาศหลักเขียนว่าสัญญาที่ "เริ่มก่อน 1 ม.ค. 2028" ยังใช้และเพิ่ม A1 ได้ตลอดอายุสัญญา ส่วนหน้าคำถามเขียนว่า "เริ่มก่อน 1 พ.ค. 2027" ความต่างนี้มีผลกับสถาบันที่ทำสัญญาใหม่ช่วงกลางปี 2027 เท่านั้น ReadEval ประเมินว่าน่าจะเกี่ยวกับวันหยุดขายผ่านพาร์ทเนอร์ แต่ Microsoft ยังไม่ได้อธิบาย สถาบันควรยืนยันกับพาร์ทเนอร์ของตน
• "อีเมลศิษย์เก่ากลายเป็นแบบเสียเงิน": สื่อบางแห่งสรุปสั้น ๆ แบบนี้ ซึ่งถูกในแง่ไลเซนส์ แต่หน้าของ Microsoft ไม่ได้บอกว่าศิษย์เก่าต้องจ่ายเอง ผู้ซื้อคือสถาบัน