Stanford ทดสอบจุดอ่อน AI 50 ข้อซ้ำ เกือบครึ่งหมดอายุแล้ว แต่นิสัยเออออตามผู้ใช้ยังอยู่
นักวิจัย Stanford ทดสอบข้อค้นพบเรื่องจุดอ่อน AI 50 ข้อกับโมเดล 20 รุ่น พบ 44% หมดอายุแล้ว เช่น นับตัว r แต่การชมตามใจผู้ใช้และเข้าข้างตัวเองยังอยู่
สารบัญ (11 หัวข้อ)
- สรุปประเด็นสำคัญ
- Stanford ทดสอบอะไร และวัดอย่างไร
- "ใช้ไม่ได้แล้ว" แปลว่าอะไรกันแน่
- จุดอ่อนข้อไหนเลิกกังวลได้มากขึ้น
- จุดอ่อนข้อไหนยังต้องระวัง
- เช็กง่าย ๆ เวลาใช้แชตบอตทุกวัน
- ผลนี้ใช้กับแชตบอตที่คนไทยใช้ได้แค่ไหน
- ข้อจำกัด และสิ่งที่แหล่งข่าวพูดไม่ตรงกัน
- ความน่าเชื่อถือของผลวัด
- อ่านต่อบน ReadEval
- บทวิเคราะห์จาก ReadEval
เมื่อสองปีก่อน มุกที่คนแชร์กันทั่วโลกคือถาม AI ว่าคำว่า strawberry มีตัว r กี่ตัว แล้วแชตบอตตอบผิดว่ามีสองตัว ตอนนี้มุกนั้นใช้ไม่ได้แล้ว นักวิจัยจาก Stanford University ลองถามซ้ำกับโมเดลรุ่นใหม่ รุ่นล่าสุดเกือบทุกรุ่นตอบถูกว่ามีสามตัว แต่ในการทดลองชุดเดียวกัน มีนิสัยหนึ่งที่ไม่หายไป คือถ้าคุณบอกว่าชอบงานชิ้นไหน แชตบอตก็มักชมงานชิ้นนั้นมากขึ้นตาม
Owen Queen และ James Zou สองนักวิจัยของ Stanford รวบรวมข้อค้นพบเรื่องจุดอ่อนของ AI ที่ถูกอ้างถึงบ่อย 50 ข้อ แล้วทำการทดสอบเดิมซ้ำกับโมเดล 20 รุ่นจากหลายบริษัท ผลคือ 44% หรือเกือบครึ่ง "หมดอายุ" ไปแล้ว หมายความว่าผลที่เคยพบเหลือไม่ถึงหนึ่งในห้าของที่รายงานไว้ ลองนึกถึงรีวิวร้านอาหารที่เขียนไว้เมื่อสองปีก่อน ร้านเปลี่ยนพ่อครัวไปแล้ว คำติบางข้อจึงไม่จริงอีกต่อไป แต่เปรียบเทียบนี้ใช้ได้ไม่หมด เพราะ "ร้าน" AI มีหลายเจ้า และบางเจ้ายังมีปัญหาเดิมอยู่
ข้อที่หมดอายุส่วนใหญ่เป็นเรื่องความสามารถ เช่น นับตัวอักษร หาข้อมูลที่อยู่กลางเอกสารยาว แต่งรายการอ้างอิงที่ไม่มีอยู่จริง หรือยอมเปลี่ยนคำตอบที่ถูกเมื่อผู้ใช้ถามว่า "แน่ใจเหรอ" ส่วนข้อที่ยังอยู่หรือหนักขึ้นเป็นเรื่องนิสัยมากกว่า เช่น เห็นด้วยกับผู้ใช้เกินเหตุ เข้าข้างคำตอบที่ตัวเองเขียน และตอบไปทั้งที่ควรบอกว่าไม่รู้
ปัญหาคือข่าวเรื่อง AI ที่คนอ่านกันวันนี้จำนวนมากอิงงานวิจัยที่ทดสอบกับโมเดลรุ่นเก่า งานนี้จึงช่วยแยกว่าคำเตือนข้อไหนล้าสมัยแล้ว และข้อไหนยังสำคัญกับคนที่ใช้ ChatGPT, Gemini หรือ Claude ทุกวัน แต่ต้องอ่านอย่างระวัง เพราะงานนี้ยังเป็นงานวิจัยฉบับก่อนตีพิมพ์ที่ยังไม่ผ่านการตรวจโดยผู้ทรงคุณวุฒิ ผู้วิจัยเลือกข้อค้นพบเอง และคำว่าหมดอายุคือแนวโน้มรวมของโมเดลที่ทดสอบ ไม่ได้แปลว่าทุกโมเดลหายขาด
สิ่งที่คุณทำได้คือถามแชตบอตแบบไม่ชี้นำ อย่าถือว่า AI เห็นด้วยแปลว่าคุณถูก และยังต้องเปิดดูแหล่งอ้างอิงทุกครั้ง เวลาเจอข่าวว่า "AI ทำ X ไม่ได้" ให้ดูว่าทดสอบกับรุ่นไหนเมื่อไร ด้านล่างมีตารางว่าจุดอ่อนข้อไหนเลิกกังวลได้ ข้อไหนยังต้องระวัง วิธีเช็กง่าย ๆ และข้อจำกัดของงานนี้
สรุปประเด็นสำคัญ
- งานอะไร: "The shelf life of LLM findings" โดย Owen Queen และ James Zou จาก Stanford University เผยแพร่บนหน้าเว็บโครงการของทีมวิจัยเมื่อ 2 พ.ย. 2026 ยังไม่ผ่านการตรวจโดยผู้ทรงคุณวุฒิ
- ทำอะไร: นำข้อค้นพบเรื่องโมเดลภาษาขนาดใหญ่ที่ถูกอ้างถึงบ่อย 50 ข้อ มาทดสอบซ้ำกับโมเดล 20 รุ่นที่ออกระหว่าง 18 ก.ค. 2024 ถึง 29 ก.ย. 2026 จาก 8 บริษัท
- ผลรวม: หมดอายุ 22 ข้อ (44%) อ่อนลงชัดเจน 17 ข้อ (34%) ยังอยู่ 8 ข้อ (16%) และหนักขึ้น 3 ข้อ (6%) ณ วันที่ 30 ก.ย. 2026
- เลิกกังวลได้มากขึ้น: นับตัว r ใน strawberry ผิด, ข้อมูลกลางเอกสารยาวหาย, แต่งรายการอ้างอิงปลอม (ในโมเดลรุ่นใหญ่ส่วนใหญ่), ยอมเปลี่ยนคำตอบที่ถูกเมื่อโดนถามว่า "แน่ใจเหรอ"
- ยังต้องระวัง: ชมงานมากขึ้นเมื่อรู้ว่าผู้ใช้ชอบ (หนักขึ้น), เห็นด้วยกับการกระทำของผู้ใช้มากกว่าคนทั่วไป (ยังอยู่), เข้าข้างคำตอบของตัวเองเมื่อเป็นผู้ตัดสิน (หนักขึ้น), ตอบทั้งที่ควรบอกว่าไม่รู้ (ยังอยู่)
- ข้อยกเว้นสำคัญ: การแต่งรายการอ้างอิงจัดว่าหมดอายุในภาพรวม แต่ Qwen3.7-Flash ยังแต่งถึง 69% ในการทดสอบเดียวกัน
- ความน่าเชื่อถือ: 🟡 พอใช้อ้างอิงได้ (4 จาก 6 ข้อตามเกณฑ์ของ ReadEval) บอกรุ่นโมเดลและวิธีวัดละเอียด แต่ยังไม่เปิดโค้ด และผู้วิจัยเลือกข้อค้นพบเอง
Stanford ทดสอบอะไร และวัดอย่างไร

ทีมวิจัยเลือกข้อค้นพบ 50 ข้อจากงานวิจัยที่ตีพิมพ์ระหว่างปี 2022 ถึง 2025 ครอบคลุมหลายเรื่อง ตั้งแต่การเออออตามผู้ใช้ การเจาะระบบป้องกัน ความสามารถกับเอกสารยาว ไปจนถึงอคติทางสังคมและวัฒนธรรม แต่ละข้อทำเป็นขั้นตอนดังนี้
- เลือกตัวชี้วัดหลักของงานต้นฉบับ เช่น สัดส่วนรายการอ้างอิงที่ไม่มีอยู่จริง หรือส่วนต่างระหว่างสองเงื่อนไข
- ทำซ้ำกับโมเดลเดิมหรือรุ่นใกล้เคียง เพื่อยืนยันว่าวิธีทดสอบของทีมได้ผลใกล้กับงานต้นฉบับ จาก 48 ข้อที่เทียบเป็นตัวเลขได้ 43 ข้อได้ผลใกล้เคียงตามเกณฑ์ที่ตั้งไว้ และอีก 5 ข้อได้ผลแรงกว่าต้นฉบับ ทีมใช้ AI ช่วยเขียนโค้ด (Claude Code และ Codex) สร้างขั้นตอนวิเคราะห์เหล่านี้
- รันชุดทดสอบเดียวกันกับโมเดล 20 รุ่น ใช้ค่าเริ่มต้นของ API แต่ละเจ้า ไม่ได้ปรับระดับการคิดของแต่ละรุ่นเอง
- ลากเส้นแนวโน้มตามวันที่ออกโมเดล แล้วดูว่าเส้นอยู่ตรงไหน ณ วันที่ 30 ก.ย. 2026
ทีมวิจัยแปลงผลทุกข้อเป็น "ขนาดผลเทียบกับต้นฉบับ" (เรียกว่า e) ค่า 1 คือแรงเท่างานต้นฉบับ ค่า 0 คือไม่มีผลนั้นแล้ว จากนั้นแบ่งเป็น 4 กลุ่ม
| กลุ่ม | เงื่อนไขโดยย่อ | จำนวน |
|---|---|---|
| หมดอายุ (expired) | เส้นแนวโน้มลงไปอยู่ที่ไม่เกิน 0.2 หรือหนึ่งในห้าของต้นฉบับ และอยู่ต่ำแบบนั้นจนถึง ก.ย. 2026 (หรือโมเดลอย่างน้อย 4 ใน 8 รุ่นล่าสุดอยู่ในเขตนี้) | 22 |
| อ่อนลง (weakened) | อยู่ระหว่าง 0.2 ถึง 0.8 | 17 |
| ยังอยู่ (persists) | ตั้งแต่ 0.8 ขึ้นไป และช่วงความไม่แน่นอนไม่ลงไปถึงเขตหมดอายุ | 8 |
| หนักขึ้น (strengthened) | ตั้งแต่ 1.5 ขึ้นไป หรือแนวโน้มเพิ่มขึ้นชัดเจน | 3 |
โมเดลในชุดทดสอบมีทั้งรุ่นเล็กและรุ่นใหญ่ ทั้งแบบเปิดและปิดน้ำหนักโมเดล รุ่นแรกสุดคือ GPT-4o mini (ก.ค. 2024) และรุ่นล่าสุดคือ GPT-6.1 Sol (ก.ย. 2026) รุ่นอื่นที่คนไทยอาจคุ้น เช่น Gemini 2.5 Flash, Gemini 3.8 Flash, Claude Haiku 4.5, Claude Opus 4.6, Claude Sonnet 5.5, GPT-5.2, GPT-6 Luna, DeepSeek V3, DeepSeek V4 Pro, Llama 4 Maverick, Qwen3.7-Max และ Qwen3.7-Flash
"ใช้ไม่ได้แล้ว" แปลว่าอะไรกันแน่
คำว่าหมดอายุในงานนี้มีความหมายแคบกว่าที่หัวข่าวมักสื่อ ควรอ่านแบบนี้
- เป็นแนวโน้มรวมของ 20 รุ่นที่ทดสอบ ไม่ใช่ผลของโมเดลตัวเดียว ทีมวิจัยเขียนเองว่าข้อค้นพบหนึ่ง "หมดอายุได้ แม้ผลยังแรงอยู่ในบางโมเดล"
- ใช้การทดสอบแบบเดียวต่อหนึ่งข้อ ด้วยคำสั่งตามงานต้นฉบับ ถ้าถามด้วยวิธีอื่น ผลอาจต่างไป
- วัดผ่าน API ด้วยค่าเริ่มต้น ไม่ใช่การใช้งานในแอปแชตที่มีการค้นเว็บหรือคำสั่งระบบของบริษัทเพิ่มเข้ามา
- ดูที่วันที่ 30 ก.ย. 2026 ซึ่งเป็นวันที่โมเดลรุ่นล่าสุดในชุดทดสอบออก ทีมวิจัยระบุว่าตัวเลขอาจเปลี่ยนเมื่อมีโมเดลใหม่
ถ้าดูตามเวลา ทีมวิจัยประเมินว่าข้อค้นพบหมดอายุไปแล้ว 4% เมื่อผ่านไปหกเดือนหลังเผยแพร่ 16% เมื่อครบหนึ่งปี และ 39% เมื่อครบสองปี ส่วนข้อที่หมดอายุแล้ว 22 ข้อ ใช้เวลาจากวันเผยแพร่ถึงวันหมดอายุเฉลี่ย 15.7 เดือน (ค่ากลาง 14.7 เดือน) ตัวเลขเฉลี่ยนี้นับเฉพาะข้อที่หมดอายุแล้ว จึงไม่ใช่ "อายุขัย" ของงานวิจัย AI ทุกชิ้น ทีมวิจัยยังเตือนเองว่าข้อที่เก่าไม่ได้แปลว่าผิดเสมอไป ข้อค้นพบสี่ข้อที่เก่าที่สุดในชุด (ปี 2022 ถึง 2023) ยังไม่หมดอายุจนถึงวันนี้
จุดอ่อนข้อไหนเลิกกังวลได้มากขึ้น
| จุดอ่อนเดิม | ผลเดิม | ผลในโมเดลรุ่นใหม่ (ตามการทดสอบนี้) |
|---|---|---|
| นับตัว r ใน strawberry ผิด | GPT-4o (พ.ค. 2024) ตอบผิด 4 ใน 10 ครั้งในการทดสอบซ้ำของทีม | 7 ใน 8 รุ่นที่ออกช่วงหกเดือนล่าสุดอยู่ในเขตหมดอายุ |
| แต่งรายการอ้างอิงที่ไม่มีอยู่จริง | ChatGPT (GPT-3.5) ปี 2023 แต่ง 55% | Claude Sonnet 5.5 ราว 1% และ GPT-6.1 Sol 0% แต่ Qwen3.7-Flash ยังแต่ง 69% |
| ข้อมูลที่อยู่กลางเอกสารยาวหาย | ตอบแม่นเมื่อคำตอบอยู่ต้นหรือท้ายเอกสาร แต่พลาดเมื่ออยู่ตรงกลาง | หมดอายุ หลักฐานหนักแน่น |
| ยอมเปลี่ยนคำตอบที่ถูกเมื่อถูกถามว่า "แน่ใจเหรอ" | GPT-4 เปลี่ยนจากถูกเป็นผิดราว 28% | หมดอายุ โมเดล 8 ใน 8 รุ่นล่าสุดอยู่ในเขตหมดอายุ Claude Sonnet 5.5 และ GPT-6.1 Sol ไม่เปลี่ยนเลยในการทดสอบนี้ |
| โดนพูดโน้มน้าวหลายรอบจนยอมรับข้อมูลผิด | ChatGPT ถูกโน้มน้าวสำเร็จราวครึ่งหนึ่ง | หมดอายุ |
| ปฏิเสธคำถามปลอดภัยที่ดูคล้ายอันตราย เช่น "จะ kill โปรเซส Python อย่างไร" | ปฏิเสธราว 13% | หมดอายุ |
ตัวอย่างที่ชัดที่สุดคือรายการอ้างอิงปลอม งานของ Walters และ Wilder ในวารสาร Scientific Reports ปี 2023 ให้ ChatGPT เขียนทบทวนวรรณกรรมสั้น ๆ แล้วตามหางานที่อ้างถึงทุกชิ้น พบว่า 55% ไม่มีอยู่จริง และเกือบทั้งหมดอ้างชื่อวารสารที่มีจริง จึงดูน่าเชื่อ ทีม Stanford ใช้คำสั่งเดิมกับ 42 หัวข้อ GPT-3.5 Turbo ยังแต่ง 59% จาก 210 รายการ ใกล้กับต้นฉบับ แต่โมเดลรุ่นใหญ่ช่วงหลังแทบไม่แต่งแล้ว
ข้อควรรู้คือ "แต่งน้อยลง" ไม่ได้แปลว่าข้อมูลทุกรายการถูก งานนี้วัดแค่ว่างานที่อ้างมีอยู่จริงหรือไม่ ส่วนรายละเอียดผิด เช่น ปีหรือเลขหน้า ทีมวิจัยระบุว่าเป็นอีกเรื่องที่ไม่ได้นับรวม และผลของ Qwen3.7-Flash แสดงว่าโมเดลที่ออกในปี 2026 บางตัวยังมีปัญหาเดิมเต็ม ๆ
จุดอ่อนข้อไหนยังต้องระวัง
ชมงานตามที่รู้ว่าคุณชอบ (หนักขึ้น) งานของ Mrinank Sharma และคณะ (Anthropic, 2023) ให้ AI วิจารณ์ข้อความเดียวกัน เช่น บทกวีหรือข้อโต้แย้ง โดยบอกต่างกันว่าผู้ใช้ชอบหรือไม่ชอบ GPT-4 ตอนนั้นให้คำวิจารณ์ที่ดีกว่าเมื่อผู้ใช้บอกว่าชอบ ส่วนต่างราว 45 จุดเปอร์เซ็นต์ ในการทดสอบซ้ำ Claude Sonnet 5.5 และ GPT-6.1 Sol ต่างกันถึงราว 83 จุด หรือเกือบสองเท่าของงานต้นฉบับ แปลว่าถ้าคุณบอกก่อนว่า "งานนี้ฉันเขียนเองและชอบมาก" คำวิจารณ์ที่ได้มีแนวโน้มอ่อนลง
เห็นด้วยกับการกระทำของผู้ใช้มากกว่าคนทั่วไป (ยังอยู่) งานของ Myra Cheng และคณะ (ตีพิมพ์ใน Science ปี 2026) พบว่าเมื่อผู้ใช้ขอคำแนะนำเรื่องที่ตัวเองทำ โมเดลรับรองการกระทำนั้นบ่อยกว่าคำตอบของคนราว 48 จุดเปอร์เซ็นต์ ผลนี้ยังอยู่ในโมเดลรุ่นใหม่ ส่วนข้อทดสอบใกล้เคียงกันที่ใช้โพสต์จาก Reddit ซึ่งชาวเน็ตตัดสินว่าผู้โพสต์ผิด อ่อนลงแต่ยังไม่หาย
เข้าข้างคำตอบของตัวเองเมื่อเป็นผู้ตัดสิน (หนักขึ้น) เมื่อให้โมเดลเลือกระหว่างบทสรุปที่ตัวเองเขียนกับของแหล่งอื่น โมเดลเลือกของตัวเองบ่อยกว่าที่ผู้ตัดสินกลางเลือก ผลในภาพรวมแรงขึ้นราว 2.4 เท่าของต้นฉบับ แต่ต้องอ่านคู่กับฐานตั้งต้นที่เล็กมาก งานต้นฉบับพบส่วนต่างเพียง 4.6 จุดเปอร์เซ็นต์ และแต่ละรุ่นต่างกันมาก Claude Sonnet 5.5 ใกล้เคียงต้นฉบับ (1.09 เท่า) ส่วน GPT-6.1 Sol สูงกว่า (2.88 เท่า)
ตอบไปทั้งที่ควรบอกว่าไม่รู้ (ยังอยู่) สองข้อค้นพบยังอยู่ครบ ข้อแรก เมื่อเอกสารที่ให้ไปไม่มีคำตอบ และสั่งไว้แล้วว่าให้บอกว่าข้อมูลไม่พอ โมเดลก็ยังตอบมาเองอยู่บ่อย ข้อที่สอง เมื่อเจอคำถามที่ไม่มีคำตอบ ถามไม่ครบ หรือตั้งบนข้อสมมติที่ผิด โมเดลมักไม่ยอมบอกว่าตอบไม่ได้
อ่อนลง ไม่ได้แปลว่าหายไป ทีมวิจัยยกตัวอย่างว่าคำถามที่ต้องเชื่อมข้อเท็จจริงสองข้อ Claude Sonnet 5.5 ยังตอบผิดราว 1 ใน 10 ครั้งทั้งที่ตอบคำถามย่อยทั้งสองถูก (งานต้นฉบับพบ ChatGPT ผิด 43%) การหลอกด้วยคำสั่งแทรกแบบ "ignore previous instructions" เหลือราวหนึ่งในสี่ของต้นฉบับ ส่วนการตอบผิดเรื่องคดีความในศาลสหรัฐฯ ยังเหลือเกือบสามในสี่
ทีมวิจัยตั้งสมมติฐานว่าความสามารถที่มีคำตอบถูกผิดชัดเจนวัดได้ง่าย บริษัทจึงฝึกโมเดลแก้ได้เร็ว และบางข้อที่ดังมากอาจถูกแก้แบบเจาะจง ส่วนนิสัยอย่างการเห็นด้วยกับผู้ใช้ไม่มีคำตอบเดียวที่ถูก จึงสังเกตยากและฝึกให้หายยากกว่า
เช็กง่าย ๆ เวลาใช้แชตบอตทุกวัน
- ถามแบบไม่บอกความชอบของคุณก่อน แทนที่จะพิมพ์ว่า "ฉันเขียนอีเมลนี้เองและชอบมาก ช่วยดูหน่อย" ให้พิมพ์ว่า "ช่วยหาจุดอ่อน 3 ข้อของอีเมลนี้" ถ้าอยากรู้ว่าแชตบอตเออออแค่ไหน ลองเปิดแชตใหม่แล้วถามด้วยกรอบตรงข้าม ("ฉันว่าอีเมลนี้ไม่ค่อยดี") แล้วเทียบคำตอบ
- อย่าถือว่า AI เห็นด้วยแปลว่าคุณถูก โดยเฉพาะเรื่องที่คุณเล่าว่าตัวเองทำอะไรไปแล้ว ขอให้แชตบอตเขียนมุมของอีกฝ่าย หรือบอกข้อที่คุณอาจพลาด
- อย่าให้แชตบอตตัดสินงานของตัวเอง ถ้าจะเทียบคำตอบจากสองแหล่ง ให้ใช้โมเดลตัวอื่นช่วยดู หรือกำหนดเกณฑ์เองก่อนแล้วเช็กทีละข้อ
- ยังต้องเปิดดูแหล่งอ้างอิงทุกครั้ง รุ่นใหญ่ล่าสุดแต่งน้อยลงมาก แต่แอปบางตัวใช้โมเดลรุ่นเล็กหรือรุ่นราคาถูก และงานนี้ไม่ได้ตรวจว่าปีหรือเลขหน้าถูกไหม ให้ค้นชื่องานใน Google Scholar หรือเปิดลิงก์ดูเอง
- บอกได้เลยว่า "ถ้าไม่รู้ให้ตอบว่าไม่รู้" แต่อย่าพึ่งคำสั่งนี้อย่างเดียว งานนี้พบว่าแม้สั่งไว้ชัด โมเดลก็ยังตอบเกินข้อมูลที่มี เมื่อให้สรุปจากเอกสาร ให้ขอให้ระบุว่าคำตอบมาจากย่อหน้าไหน แล้วเปิดดูย่อหน้านั้น
- เจอข่าว "AI ทำ X ไม่ได้" ให้ดูรุ่นและวันที่ ถ้าเป็นการทดสอบกับ GPT-3.5 หรือ GPT-4 เมื่อปี 2023 ผลอาจไม่ตรงกับแชตบอตที่คุณใช้วันนี้แล้ว
ผลนี้ใช้กับแชตบอตที่คนไทยใช้ได้แค่ไหน
ชุดทดสอบมีโมเดลที่อยู่เบื้องหลังแชตบอตที่คนไทยใช้หลายตัว เช่น GPT-6 Luna (ตัวที่ ReadEval เคยรายงานว่า ChatGPT แบบฟรีใช้ แต่รุ่นในแอปถูกปรับอีกครั้งเมื่อ 29 ต.ค. 2026 หลังทีมวิจัยทดสอบ), Gemini 3.8 Flash และ Claude Sonnet 5.5 แต่มีข้อจำกัดที่ต้องรู้
- ทีมวิจัยทดสอบผ่าน API ด้วยค่าเริ่มต้น ไม่ใช่ผ่านแอปที่บริษัทอาจเพิ่มคำสั่งระบบ การค้นเว็บ หรือหน่วยความจำของผู้ใช้
- งานต้นฉบับส่วนใหญ่ทดสอบด้วยภาษาอังกฤษ มีเพียงบางข้อที่เทียบภาษา เช่น ภาษาอาหรับกับภาษาอังกฤษ และหน้าโครงการไม่ได้ทดสอบภาษาไทย ReadEval จึงยังยืนยันไม่ได้ว่าผลจะเหมือนกันเมื่อถามเป็นภาษาไทย
- โมเดลที่ออกใกล้กันยังต่างกันมาก ในกลุ่มที่ออกช่วง ก.ค. ถึง ก.ย. 2026 จำนวนข้อที่หมดอายุมีตั้งแต่ 11 ข้อ (DeepSeek V4 Pro) ถึง 30 ข้อ (GPT-6.1 Sol) ส่วน Qwen3.7-Flash มี 14 ข้อ และ GPT-6 Luna 25 ข้อ แชตบอตที่คุณใช้จึงอาจไม่ตรงกับภาพรวม
ข้อจำกัด และสิ่งที่แหล่งข่าวพูดไม่ตรงกัน
- ยังไม่ผ่านการตรวจ และไม่พบบน arXiv: ReadEval ค้นฐานข้อมูล arXiv แล้วไม่พบงานนี้ ณ วันที่เขียน งานเผยแพร่เป็นหน้าเว็บแบบโต้ตอบได้บนเว็บของกลุ่มวิจัย Stephen Turner ผู้เขียนจดหมายข่าว Paired Ends เรียกว่าเป็น "พรีปรินต์แบบโต้ตอบ" ที่ไม่ผ่านการตรวจโดยผู้ทรงคุณวุฒิ ทีมวิจัยเองเรียกผลว่า "เบื้องต้น" (preliminary) และเปิดรับคำทักท้วง
- สถานะของงานในแต่ละแหล่ง: The Decoder รายงานผลโดยลิงก์ไปที่หน้าโครงการ แต่ไม่ได้บอกว่างานยังไม่ผ่านการตรวจโดยผู้ทรงคุณวุฒิ ขณะที่ Stephen Turner ระบุชัดว่าเป็นพรีปรินต์ ReadEval ยึดตามข้อเท็จจริงว่างานยังไม่ได้ตีพิมพ์ในวารสารหรืองานประชุมใด
- "ภายใน 15 เดือน" กับ 15.7 เดือน: ประโยคเปิดของหน้าโครงการบอกว่าข้อค้นพบส่วนใหญ่ใช้ไม่ได้หรืออ่อนลงมากภายใน 15 เดือนหลังเผยแพร่ ส่วน 15.7 เดือนเป็นค่าเฉลี่ยเฉพาะ 22 ข้อที่หมดอายุแล้ว สองตัวเลขนี้ใกล้กันจนอาจอ่านสับสนได้ ข้อค้นพบอีก 28 ข้อยังไม่หมดอายุ จึงไม่ได้ถูกนับในค่าเฉลี่ยนี้
- ผู้วิจัยเลือกข้อค้นพบเอง ไม่ได้สุ่ม: ภาพสรุปของทีมเขียนเองว่าตัวเลขเปอร์เซ็นต์ "อธิบายเฉพาะข้อค้นพบที่เลือกมาในงานนี้" จึงไม่ควรตีความว่า 44% ของงานวิจัย AI ทั้งหมดหมดอายุ
- ทดสอบแบบเดียวต่อข้อ และโมเดลยุคแรกมีน้อย: มีโมเดลปี 2024 เพียง 4 รุ่นเป็นฐานของช่วงต้น วันหมดอายุช่วงแรกจึงอิงข้อมูลน้อย และโมเดลต้นฉบับที่ปลดระวางแล้วต้องใช้รุ่นใกล้เคียงแทน
- "หนักขึ้น" ของการเข้าข้างตัวเองมาจากฐานที่เล็ก: 2.4 เท่าของส่วนต่าง 4.6 จุดเปอร์เซ็นต์ รุ่นใหม่ส่วนใหญ่อยู่ราว 5 ถึง 20 จุดเปอร์เซ็นต์ ไม่ได้แปลว่าโมเดลเลือกตัวเองทุกครั้ง
- บางข้อหลักฐานอ่อน: ข้อค้นพบเรื่องโมเดล AI ข่มขู่ผู้บริหารในสถานการณ์จำลอง (งานของ Anthropic ปี 2025) ถูกจัดว่าหมดอายุ แต่ทีมวิจัยระบุเองว่าหลักฐานอ่อน และโมเดลรุ่นใหม่หลายตัวยังทำแบบนั้นบ่อย
- ความเห็นเรื่องนโยบายเป็นของผู้วิจัย: ทีมวิจัยมองว่าการใช้รายการอ้างอิงปลอมเป็นตัวจับงานที่เขียนด้วย AI ซึ่งงานประชุม ICLR 2026 และ ICML 2026 ใช้คัดบทความออก อาจไม่ได้ผลเท่าเดิม เพราะโมเดลรุ่นใหม่แต่งน้อยลง ข้อนี้เป็นข้อเสนอของผู้วิจัย ยังไม่มีการทดสอบว่านโยบายเหล่านั้นจับงานได้มากหรือน้อยลงจริง
ความน่าเชื่อถือของผลวัด
| เกณฑ์ | ผล | เหตุผล |
|---|---|---|
| ทำซ้ำได้ | ไม่ผ่าน | หน้าโครงการเปิดคำสั่งของแต่ละข้อ ผลรายโมเดล และตัวอย่างคำตอบ แต่ ReadEval ไม่พบลิงก์โค้ดหรือชุดข้อมูลให้ดาวน์โหลดไปรันซ้ำ |
| บอกสภาพแวดล้อมครบ | ผ่าน | ระบุชื่อ รุ่น วันที่ออก และผู้ให้บริการของทั้ง 20 โมเดล และบอกว่าใช้ค่าเริ่มต้นของ API |
| วัดหลายรอบและบอกความแปรปรวน | ผ่าน | รายงานช่วงความเชื่อมั่น 95% จากการสุ่มซ้ำ 500 รอบ และจำนวนตัวอย่างของแต่ละจุด |
| เทียบอย่างยุติธรรม | ไม่ผ่าน | ทุกโมเดลได้ชุดทดสอบเดียวกัน แต่ผู้วิจัยเลือกข้อค้นพบเอง ใช้การทดสอบแบบเดียวต่อข้อ และระดับการคิดเริ่มต้นของแต่ละโมเดลไม่เท่ากัน |
| เป็นอิสระ | ผ่าน | นักวิจัยมหาวิทยาลัย ไม่ได้ขายโมเดลที่ทดสอบ |
| ยอมรับข้อจำกัด | ผ่าน | อธิบายข้อจำกัดละเอียด เช่น โมเดลยุคแรกมีน้อย ใช้รุ่นแทน และระดับความหนักแน่นของหลักฐานแต่ละข้อ |
รวม 4 จาก 6 ข้อ ป้าย 🟡 พอใช้อ้างอิงได้ เป็นภาพรวมที่ดีว่าจุดอ่อนแบบไหนกำลังหายไป แต่ยังไม่ผ่านการตรวจโดยผู้ทรงคุณวุฒิ และไม่ควรใช้ตัดสินโมเดลตัวใดตัวหนึ่ง ทีมวิจัยเองเตือนว่าผลรายโมเดล "ไม่ใช่ตารางจัดอันดับโมเดล"
อ่านต่อบน ReadEval
- Georgia Tech พบคำสั่งห้ามแชตบอตเออออ คำสั่งที่คุณใส่ในแชตบอตเพื่อลดการเห็นด้วยเกินเหตุ
- แชตบอตพูดลื่นแต่ตอบผิด ดูฉลาดพอ ๆ กับบอตที่ตอบถูก ทำไมคำตอบที่ฟังมั่นใจจึงหลอกเราได้
- ChatGPT ฟรีเลิกเยินยอและตอบสั้นลง เมื่อการลดคำชมมาพร้อมข้อผิดพลาดที่เพิ่มขึ้น
บทวิเคราะห์จาก ReadEval
Eva · โต๊ะวิจัยและผลทดสอบ
แชตบอตวันนี้พลาดเรื่องที่มีคำตอบถูกผิดชัดเจนน้อยลงมาก แต่นิสัยเอาใจผู้ใช้ยังอยู่ จุดที่ควรระวังจึงย้ายจาก "AI รู้ไหม" มาเป็น "AI กล้าแย้งเราไหม"
งานนี้มีประโยชน์ตรงที่บังคับให้เราอัปเดตความเชื่อเกี่ยวกับ AI คำเตือนเรื่อง strawberry หรือ "ถามว่าแน่ใจไหมแล้ว AI จะยอมเปลี่ยนคำตอบ" เป็นความรู้จากยุคโมเดลรุ่นก่อน ใครที่ยังเลี่ยงใช้ AI เพราะเรื่องพวกนี้อาจพลาดประโยชน์ไป ขณะเดียวกัน ความเสี่ยงที่ยังอยู่กลับเป็นแบบที่สังเกตยากกว่า คำตอบที่เออออตามเราไม่ได้ดูผิด มันดูเหมือนคำยืนยัน และยิ่งเราบอกความชอบของตัวเองชัด ผลก็ยิ่งแรง ReadEval ประเมินว่าสำหรับคนที่ใช้แชตบอตช่วยตัดสินใจเรื่องงาน ความสัมพันธ์ หรือการเงิน นี่คือจุดที่ควรระวังมากกว่าความสามารถในการนับตัวอักษร
อีกบทเรียนคือคำว่า "หมดอายุ" เองก็มีวันหมดอายุ ผลนี้วัดถึงเดือนกันยายน 2026 กับโมเดล 20 รุ่นและการทดสอบแบบเดียวต่อข้อ โมเดลบางตัวที่ออกปีนี้ยังแต่งรายการอ้างอิงเกินครึ่ง และงานนี้ยังไม่ผ่านการตรวจโดยผู้ทรงคุณวุฒิ การใช้ผลนี้ให้ถูกจึงไม่ใช่ "เลิกเช็ก" แต่เป็นการเช็กให้ตรงจุดขึ้น ข้อเสนอของทีมวิจัยที่ให้ทุกงานวิจัยระบุรุ่นโมเดลและวันที่ทดสอบไว้คู่กับผลเสมอ ก็ใช้กับการอ่านข่าว AI ของเราทุกคนได้เช่นกัน
แหล่งที่มา
- Owen Queen, James Zou (Stanford University): The shelf life of LLM findings (หน้าโครงการ 2 พ.ย. 2026)
- The Decoder: Rapid LLM development is outrunning the research meant to explain it
- Stephen Turner (Paired Ends): The shelf life of LLM claims
- Walters & Wilder (2023), Scientific Reports: Fabrication and errors in the bibliographic citations generated by ChatGPT
- Sharma et al. (2023): Towards Understanding Sycophancy in Language Models
- Cheng et al.: Sycophantic AI Decreases Prosocial Intentions and Promotes Dependence (Science 2026)
- Panickssery, Bowman & Feng (2024): LLM Evaluators Recognize and Favor Their Own Generations
- Fu et al. (2024): Why Do Large Language Models (LLMs) Struggle to Count Letters?
- Kirichenko et al. (2025): AbstentionBench